AB tarım topraklarının iklimle mücadelesindeki rolü: Karbon tutma potansiyeli ve yönetim önerileri

Avrupa Parlamentosu için hazırlanan bir rapora göre AB tarım toprakları, halihazırdaki karbon stoklarının önemli bir bölümünü barındırıyor ve uygun yönetimle ek karbon depolama potansiyeline sahip.

AB tarım topraklarının iklimle mücadelesindeki rolü

Avrupa Parlamentosu tarafından uzman ekibe verilen bir çalışma, Birlik topraklarındaki karbon stokları ve bunların artırılmasına dair fırsatları değerlendirdi. Rapora göre tarım toprakları, AB toprak karbon stoklarının yaklaşık %31'ini içeriyor ve ek karbondioksit emilimi sağlayabilecek önemli bir potansiyel taşıyor.

Raporun temel bulguları

Araştırmayı CREAF bünyesinden Pilar Andres koordine etti; çalışmada CREAF, IRTA, CTFC, Barselona Özerk Üniversitesi (UAB) ve Barselona Üniversitesi (UB) uzmanları görev aldı. Raporda, tarım topraklarının yıllık olarak 9 ile 24 Mt CO2-eq aralığında ek tutma potansiyeline sahip olduğuna işaret ediliyor.

Ayrıca, mevcut uygulamalar değiştirildiğinde ve karbon odaklı toprak yönetimine yönlenildiğinde ek fayda sağlanabileceği; örneğin tarım arazilerinde uygulanacak rejeneratif ve koruyucu yaklaşımlarla 67,5 Mt CO2-eq’ye kadar bir tutma potansiyelinin söz konusu olabileceği belirtiliyor.

Coğrafi öncelikler: güney ile kuzeyin farklı ihtiyaçları

Rapor, AB içinde güney ve Akdeniz bölgesindeki toprakların organik madde kaybı nedeniyle daha fakir olduğunu; bununla birlikte bu alanların karbon depolama kapaseti açısından daha büyük bir artış potansiyeli taşıdığını vurguluyor. Buna karşılık kuzey ve kuzeydoğu bölgelerinde turba alanlarının korunması ve geri kazanımı, mevcut büyük karbon stoklarının kaybolmasını engellemek açısından öncelikli kabul ediliyor.

Tarım emisyonlarına dair eğilimler ve gereklilikler

Çalışma, tarım sektörünün sera gazı emisyonlarına katkısının toplam içinde belirgin olduğunu ve 1990–2018 döneminde tarımsal sera gazı emisyonlarında 108 Mt CO2-eq azalma kaydedildiğini aktarıyor. Ancak raporun yazarları daha kapsamlı düşüşler için gıda tercihlerinde, tarım uygulamalarında ve politika çerçevelerinde kayda değer değişiklikler gerektiğini ifade ediyorlar.

Uygulamada hangi yaklaşımlar ön plana çıkıyor?

Rapor, toprak organik maddesinin artırılmasına yönelen uygulamaları ve koruyucu tarımı önceliklendiriyor. Koruyucu tarımın toprak sağlığını iyileştirerek karbon tutma kapasitesini yükseltebileceği belirtiliyor. Precision (hassas) tarım uygulamalarının ise doğrudan daha fazla karbon tutma sağlamayabileceği; ancak mineral gübre kullanımını azaltarak, özellikle amonyak kaynaklı azot girdilerini düşürüp toprak asitlenmesini ve karbon kaybını engelleyebileceği not ediliyor.

Çalışmada yer alan IRTA araştırmacısı August Bonmati'nin aktardığı bir veriye göre, tarımsal sektörde nitrojen gübrelemesinin neden olduğu emisyonların payı raporda vurgulanıyor (raporda belirtilen oransal değer aktarılıyor).

Politika ve uygulama çağrısı

Raporun yazarları, teknolojik bilgi ve tarımsal iyi uygulamaların toprak organik maddesini artırabilecek yeterlilikte olduğunu; ancak bunların geniş ölçekte uygulanabilmesi için siyasi irade gerektiğini vurguluyorlar. Hem toprak rejenerasyonu hem de turba arazilerinin korunması için hedeflenmiş politika ve destek mekanizmalarının önemine dikkat çekiliyor.

Özet maddeler

• AB tarım toprakları, Birlik toprak karbon stoklarının yaklaşık %31'ini barındırıyor.
• Rapor, tarım arazilerinin yıllık 9–24 Mt CO2-eq ek tutma potansiyeli olduğunu raporluyor.
• Güney/Akdeniz toprakları rejenerasyonla yüksek depolama kazanımı sağlayabilir; örnek hesapla tarım arazilerinde 67,5 Mt CO2-eq potansiyel belirtilmiş.
• Turba arazilerinin korunması, kuzey bölgelerinde depolanan karbonun korunması açısından kritik.
• 1990–2018 döneminde tarımsal GHG emisyonlarında 108 Mt CO2-eq düşüş kaydedildi; daha fazlası için kapsamlı değişimler gerekli.
• Koruyucu tarım tavsiye ediliyor; hassas tarım ise gübre kullanımını azaltarak dolaylı fayda sağlayabilir.