Asya ve Afrika'ya meyve ihracatı: Lojistik maliyetleri yüksek, ürün kalitesi belirleyici

FAO yatırım bölümü ekonomisti Andriy Yarmak, 4 Şubat 2021 tarihli bir webinarda Asya ve Afrika pazarlarına gönderilen elma ve yaban mersini lojistiğinin pahalı olduğunu, bu yüzden üreticilerin kalite ve pazarlamaya odaklanması gerektiğini vurguladı.

Ukraynalı üreticiler için pazar fırsatları ve zorluklar

FAO'nun (Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü) yatırım bölümü ekonomisti Andriy Yarmak, Bayer Ukrayna tarafından düzenlenen "Fruit and berry crops: protection technologies and new opportunities" başlıklı webinarda (4 Şubat 2021) dünya elma ve yaban mersini pazarlarındaki eğilimleri değerlendirdi.

Kalite ve pazarlama önceliği

Yarmak, ihracat zincirinde lojistik maliyetlerinin Asya ve Afrika pazarlarına gönderimlerde yüksek olduğunu belirtti. Bu nedenle üreticilerin ürün kalitesini artırması gerektiğini; ayrıca satış gerçekleşene kadar tüm maliyetlerin üreticiye ait olduğunu, bu yüzden pazarlama stratejisinin kârlılık için merkezi önemde olduğunu ifade etti.

Demografi ve talep artışı

Uzun vadeli talep dinamikleri açısından Afrika ve Asya ön plana çıkıyor. BM tahminleri baz alınarak Yarmak, 2020–2030 döneminde kıtalar bazında yıllık nüfus artışının Afrika için yaklaşık 35 milyon, Asya için 33 milyon olacağını aktardı; küresel yıllık nüfus artışının ise yaklaşık 78 milyon kişi civarında seyrettiğini söyledi.

Gelir düzeyi ve pazarlama hedefleri

Ekonomik göstergelerin satın alma gücünü etkilediğine dikkat çeken Yarmak, kişi başı GSYH bakımından Kuzey Amerika'nın (ABD ve Kanada) ilk sırada olduğunu; Avrupa'nın bu göstergede daha geride kaldığını ve Asya ile Afrika'nın ortalamanın altında olduğunu belirtti. Buna rağmen Asya, gıda talebindeki büyümenin büyük bölümünü oluşturuyor.

Elma ve yaban mersini özelinde rekabet

Elma için bazı bölgelerde üretim şartlarının uygun olmadığı; Güneydoğu Asya ve Sahra altı Afrika'nın bir kısmında iklim nedeniyle üretimin kısıtlı olduğuna dikkat çekildi. Buna karşın Çin'in bu bölgedeki elma tüketiminde önemli rol oynadığı ve pazarda dış tedarikçilerin (Avrupa, Türkiye, İran vb.) aktif olduğu ifade edildi.

Yaban mersininde yeni oyuncular ve lojistik tercihler

Yarmak, yaban mersini yetiştiriciliğinin neredeyse tüm coğrafyalara yayıldığını; kapalı alan/sera üretimindeki artışın özellikle Kuzey Yarımküre'de Güney Yarımküre tedarikçileriyle rekabet yaratacağını belirtti. Ayrıca, dünya fiyatlarının düşüş eğiliminde olması nedeniyle denizyolu taşımacılığının havayoluna kıyasla daha ekonomik bir seçenek haline geldiğini; hava taşımacılığının yalnızca yüksek fiyatlı premium ürünler için kalabileceğini söyledi.

İthalat büyüme hızı ve parasal büyüklükler

Yarmak, Asya ve Afrika'nın meyve sebze ithalatını yıllık olarak sırasıyla yaklaşık %11,4 ve %8 oranında artırdığını aktardı. Parasal bazda Asya pazarındaki yıllık ithalat artışının yaklaşık 3,7 milyar dolar; Avrupa için yıllık artışın 2,3 milyar dolar; Afrika için ise 200 milyon dolar civarında olduğunu söyledi. Bu rakamlar bağlamında Ukrayna'nın yıllık meyve-sebze ve kuruyemiş ihracatının yaklaşık 300 milyon dolar düzeyinde kaldığına dikkat çekildi.

Öne çıkan noktalar

• Lojistiğin maliyeti Asya ve Afrika pazarlarında ihracatçı için belirleyici.
• Pazarlama, satış gerçekleşene kadar üreticinin tüm maliyetleri üstlendiği için kârlılıkta kritik rol oynuyor.
• BM projeksiyonları Asya ve Afrika'nın nüfus artışında öne çıktığını gösteriyor.
• Yaban mersini üretimi küresel olarak yayılıyor; kapalı alan üretimi rekabeti artıracak.
• Denizyolu taşımacılığı, düşen fiyatlar nedeniyle özellikle yaban mersininde daha tercih edilir hale geliyor.
• Asya pazarı talep artışında en büyük paya sahip; Ukrayna ihracatı bu artışın çok altında kalıyor.