La Mayora öncülüğünde 'Breeding Value' ile çilek, yaban mersini ve ahududu için iklim-dirençli çeşitler hedefleniyor

IHSM La Mayora merkezli uluslararası proje, çilek, yaban mersini ve ahududu için iklim değişikliğine dayanıklı, besin değeri yüksek yeni çeşitler geliştirmeyi amaçlıyor. Projede sekiz ülkeden 20 kurum yer alıyor; hibe yaklaşık 7 milyon avro olarak aktarılıyor.

Projenin amacı ve kapsamı

İspanya'da bulunan IHSM La Mayora bünyesindeki araştırmacılar, kırmızı meyvelerde hem besin değerini yükseltmeyi hem de kuraklık ile aşırı yağışa karşı dayanımı artırmayı hedefleyen "Breeding Value" adlı çok uluslu bir projede görev alıyor. Proje metininde yer alan bilgiye göre çalışma, çilek, yaban mersini ve ahududu üzerinde yoğunlaşıyor.

Ortaklık ve finansman

Projenin paydaşları arasında üniversiteler, sektör kuruluşları ve araştırma merkezlerinden oluşan yaklaşık yirmi kurum bulunuyor; sekiz ülkenin katılımı belirtiliyor. Haberde yer alan ifadeye göre proje için sağlanan kaynak yaklaşık 7 milyon avro seviyesinde olup Avrupa ortaklığıyla yürütülüyor.

Moleküler hedef ve eski çeşitlerin rolü

Araştırmanın bilimsel öncelikleri arasında, bitkilerin çevresel değişimlere uyum mekanizmalarının moleküler düzeyde anlaşılması ve bu bilgiye dayalı ıslah stratejileri geliştirilmesi yer alıyor. Ekip, eski çeşitlerde bulunan ve modern çizgilerde kaybolmuş olabilecek genetik özellikleri tespit edip bunları gelecek üretime geri kazandırmayı amaçlıyor.

Koruma ve materyal yönetimi

Proje kapsamında, laboratuvarlarda sıvı azot gibi yöntemlerle saklanan gen kaynaklarının analizi planlanıyor. Bu materyallerden elde edilecek moleküler biyofaktörlerin tanımlanması ve seçici ıslahta kullanılması amaçlanıyor; bunun aroma, tat ve besin içerikleri üzerinde olumlu etkiler yaratabileceği belirtiliyor.

Öncelikli özellikler

Araştırmacılar öncelikle iklim streslerine karşı dayanıklılığı önemsiyor; buna ek olarak ürün kalitesi — aroma, lezzet, besin değeri, raf ömrü ve meyve iriliği — ile patojenlere karşı direnç de hedeflenen özellikler arasında sayılıyor. Haberde, direnç özelliklerinin aroma gibi niteliklerden daha öncelikli olduğu vurgulanıyor.

İspanya ve bölgesel etki

Kaynağa göre İspanya, Avrupa'da bu meyvelerin üretiminde üçüncü sırada yer alıyor ve ülke üretiminin yaklaşık yüzde 95'i Huelva, Endülüs bölgesinde yoğunlaşıyor. Bu nedenle proje çıktılarının bölgesel tarım ekonomisi ve tedarik zinciri üzerinde doğrudan etkisi olması bekleniyor.

Uygulama ve üreticiye yansımaları

Geliştirilecek ıslah yaklaşımları, üreticilerin farklı iklim senaryolarında daha istikrarlı verim almasını ve pazar için daha yüksek kaliteli ürün sunmasını hedefliyor. Proje, genetik kaynakların korunması ve moleküler analizlerin ıslah ile birleştirilmesiyle hem kısa hem uzun vadeli faydalar sağlamayı amaçlıyor.

Durum ve sürecin belirsizlikleri

Haber 08/12/2021 tarihli bir duyuruya dayanıyor; projeyle ilgili somut zaman çizelgesi, klinik/pilot denemelerin aşamaları veya tescil süreçleri haberde ayrıntılı olarak yer almıyor. Bu konular ilerleyen çalışmalarla netleşecek.

Ana maddeler

• Proje adı: "Breeding Value"; lider kurumlardan biri: IHSM La Mayora (İspanya).
• Hedef türler: çilek, yaban mersini (blueberry), ahududu.
• Ortaklar: yaklaşık 20 üniversite/şirket/araştırma merkezi; 8 ülke katılımcısı (İspanya, Fransa, İtalya, Almanya, Finlandiya, Birleşik Krallık, Norveç, Türkiye).
• Fon büyüklüğü: haber metnine göre ~7 milyon avro (Avrupa destekli).
• Temel amaçlar: iklim streslerine dayanıklılık, artan besin değeri, geliştirilmiş aroma ve raf ömrü, patojenlere karşı direnç.
• Koruma yöntemi: gen kaynaklarının laboratuvar ortamında (ör. sıvı azot) saklanması ve moleküler analizlerle karakterizasyon.