Şili meyvelerini tehdit eden 'spotted wing' sineğine karşı yerel proje: Üreticilere eğitimle önlem

Drosophila suzukii türü meyve sineği Şili'ye 2017'de ulaşmış; 2019 Şubat'ta O'Higgins bölgesinde tespit edildi. Bölgedeki üniversite destekli proje, üreticileri zararla başa çıkma konusunda eğitmeyi hedefliyor.

Durumun özeti

2017'den itibaren Şili meyve bahçelerinde gözlemlenen Drosophila suzukii (spotted wing drosophila) türü sinek, 2019 yılının Şubat ayında ülkenin orta bölgesindeki O'Higgins bölgesinde resmi olarak kaydedildi. Bu türün geliş şekli nedeniyle kiraz, yumuşak kabuklu meyveler ve diğer taze meyve türlerinde yüksek verim kayıpları oluşabiliyor.

Zararın mekanizması ve risk grubundaki ürünler

Diğer sirke sineklerinden farklı olarak D. suzukii, henüz olgunlaşma sürecindeki meyvelere yumurta bırakabiliyor; larvalar meyveyi tüketerek doğrudan ürün kaybına yol açıyor. Özellikle kiraz, yaban mersini, ahududu, erik ve benzeri ince kabuklu, yumuşak dokulu meyveler hassas kabul ediliyor.

Bölgesel tespitler ve mevcut durum

Yetkili kurum SAG tarafından Chimbarongo, Rengo, Placilla ve San Fernando gibi O'Higgins bölgesi yerleşimlerinde farklı tespitler bildirildi. Şu an zararlı sınırlı dağılım gösteriyor; bu yüzden uygulanan kontrol zorunluluğu bulunmuyor. SAG, üreticileri ve paketleyicileri bilgilendiriyor ancak yasal zorunlu kontrol programı uygulanmıyor.

Ekonomik önem

Kiraz, son sezonda sofralık üzümden sonra ülke ihracatında ikinci sıraya çıktı; Odepa verilerine göre gönderilen miktar 184.873 ton olarak bildirildi ve döviz geliri olarak kaynakta belirtilen tutar US$ 1.028.579 şeklinde yer aldı. Son 15 yılda kirazın ihracat performansında belirgin artış kaydedildi; bu nedenle yüksek zarar riski sektörel olarak kayda değer kabul ediliyor.

Uluslararası örnekler ve potansiyel kayıplar

Bu türün kontrolsüz yayılımı durumunda verim kayıpları yüksek olabiliyor; kaynakta belirtilen örneklere göre Hollanda'da geç dönemde hasat edilen kirazlarda %100'e varan kayıplar rapor edilmiş, İspanya'nın güney bölgelerinde ise %50'ye kadar zarar bildirilmiş. D. suzukii'nin kökeni Asya olup 2008'de Kuzey Amerika ve Avrupa'ya yayıldığı aktarılıyor.

O'Higgins Üniversitesi projesi: amaç ve işleyiş

University of O'Higgins koordinasyonunda yürütülen proje, üreticilerin zararı özerk biçimde yönetebilmeleri için bilgi, eğitim ve entegre mücadele araçlarının aktarılmasını hedefliyor. Proje, Bölgesel Hükümetin Rekabetçilik için İnovasyon Fonu (FIC) tarafından finanse edildi ve Bölgesel Konseyi ile bölgesel inovasyon stratejisinin kapsamında desteklendi.

Eğitim ve sahada uygulanacak adımlar

Eğitim programları teorik bilgi ile pratik bulguları birleştiriyor; üreticilere zararlıyı kendi parsellerinde tanıyıp tespit edebilmeleri için uygulamalı setler (büyüteç, tuzak vb.) sağlanıyor. Projenin hedefi, bölgenin zararlının yerleşmesi halinde yönetim kapasitesini yükseltmek ve yoğunluk artışına karşı hazırlıklı hale gelmesini sağlamak.

İşbirlikleri

Proje kapsamında SAG, Center for Advanced Studies of Fruit Growing, Rosario Evaluation Center ve Wageningen Plant Research'ten meyve entomoloğu Herman Helsen gibi uluslararası uzmanlarla bilgi paylaşımı ve karşılaştırmalı değerlendirmeler yapılıyor.

Ana bulgular ve öneriler

• Drosophila suzukii Şili'ye 2017'de ulaşmış; 2019 Şubat'ta O'Higgins bölgesinde tespit edildi.
• Kiraz ve diğer yumuşak kabuklu meyveler yüksek risk altında; ihracata etkisi sektörel önem taşıyor.
• SAG şu aşamada zorunlu kontrol uygulamıyor; üreticilere bilgi ve öneriler sunuluyor.
• University of O'Higgins liderliğindeki proje, yerel üreticilere tespit ve entegre mücadele kapasitesi kazandırmayı hedefliyor.
• Uluslararası vakalar, erken tanı ve yönetim olmadan yüksek verim kayıplarının mümkün olduğunu gösteriyor.