Dünya yaban mersini sektörü 2024'te yapısal genişlemeyi güçlendirdi

IBO verilerine göre 2024'te küresel üretim yüzde 21 artarak 2,15 milyon tona ulaştı; tedarik genişlerken su yönetimi, işgücü ve genetik yenilik gereksinimleri ön plana çıktı.

Dünya yaban mersini sektörü 2024'te yapısal genişlemeyi güçlendirdi

International Blueberry Organization (IBO) tarafından derlenen 2024 verileri, üretim ve işleme tarafında önemli kaymalar olduğunu gösteriyor.

Genel büyüme ve veriler

2024 yılında küresel yaban mersini üretimi bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 21 artarak 2,15 milyon metrik tona çıktı. Taze meyve segmenti tek başına 1,67 milyon tona ulaşırken, ortalama verim 9.190 kg/ha düzeyinde kaydedildi. Bu artışta özellikle üretimde uygulanan teknolojik ve genetik gelişmeler rol oynadı.

Bölgesel dağılım

Amerika kıtası küresel üretimin yaklaşık yüzde 46'sını sağlayarak 996.000 MT seviyesinde liderliğini korudu. Bu bölgede Güney Amerika 503.000 MT'ye ulaşarak toparlanma gösterdi; ABD ve Kanada toplamda 424.000 MT üretti. Meksika ile Orta Amerika ise yaklaşık 70.000 MT ile off-season tedarikçi rolünü pekiştirdi.

Asya-Pasifik bölgesi güçlü bir genişleme kaydetti; toplam 752.000 MT (yaklaşık yüzde 35 pay) ile öne çıktı ve bunun büyük bölümünü Çin (712.000 MT) oluşturdu. EMEA bölgesi (Avrupa, Orta Doğu, Afrika) 402.000 MT ile yılı geçerken yüzde 18,7 oranında artış bildirdi; Kuzey Afrika ve Güney Avrupa yatırımları ve iklim koşullarındaki iyileşmeler bölgeyi destekledi.

İşleme sektörü ve katma değer

İşlenmiş yaban mersini üretimi 2024'te 477.000 MT'ye ulaştı. Dondurulmuş (IQF), karışım ürünler ve gıda sanayiye yönelik türevler, taze pazarındaki arz fazlalarını emerek fiyat oynaklığını dengelemeye yardımcı oluyor. Mekanizasyon ve hasat verimliliği karlılığı desteklese de işleme altyapısı bazı bölgelerde (örn. Pasifik Kuzeybatısı, Şili) yoğunlaşmış durumda.

Organik işlenmiş ürünler konvansiyonel muadillerine göre ortalama %33 fiyat primi sağlıyor; Şili menşeli işlenmiş ihracatın ise yaklaşık %20'si organik kategorisinde rapor edildi.

Yapısal sorunlar ve belirsizlikler

IBO raporu, ekim alanları verilerinde eksik veya gecikmeli kayıtlar olabileceğine dikkat çekiyor. Resmi olarak bildirilen 279.000 hektarlık rakamın, kayıt dışı dikimler, yeniden dikimler ve bazı yeni pazarlardaki kayıt eksikliğinden dolayı en fazla 7.000 hektar daha fazla olabileceği aktarılıyor. Bu tür eksikler tedarik planlaması ve arz projeksiyonlarını zorlaştırıyor.

Ayrıca sektör; su kıtlığı riski, işgücü eksikliği ve değişen iklim koşullarına uyum sağlayacak genetik iyileştirme ihtiyacı gibi yapısal meydan okumalarla karşı karşıya. Öte yandan protein bar, yoğurt ve hazır tüketim (RTE) ürünleri gibi yeni endüstriyel kullanım alanları katma değer fırsatları sunuyor.

Kısa ve orta vadeli görünüm (2025–2030)

2025–2030 dönemine ilişkin senaryolar, teknoloji kullanımı, tedarik zinciri entegrasyonu ve coğrafi genişleme sayesinde üretimin yapısal olarak artacağına işaret ediyor. Küresel tüketim kişi başına hâlen 1 kg civarında bulunuyor; özellikle Asya ve Orta Doğu pazarlarında büyüme potansiyeli yüksek görülüyor.

Öne çıkan maddeler

• 2024 üretimi: 2,15 milyon MT (yüzde 21 artış).
• Taze meyve: 1,67 milyon MT; ortalama verim 9.190 kg/ha.
• Bölgeler: Amerika %46 (996.000 MT), Asya-Pasifik 752.000 MT (Çin 712.000 MT), EMEA 402.000 MT.
• İşlenmiş ürünler: 477.000 MT; organik işlenmişlerde %33 fiyat primi.
• Resmi ekim alanı 279.000 ha; kayıt dışı dikimler nedeniyle +~7.000 ha belirsizliği.
• Başlıca zorluklar: su yönetimi, işgücü, genetik yenilik ihtiyacı; fırsatlar: işleme ve yeni endüstriyel kullanımlar.

Bu haber, IBO verileri ve sektörel derlemeler ışığında hazırlanmıştır. Sayısal veriler kaynakta belirtilen rakamlara dayanmaktadır.