Dünya yaban mersini üretiminde öne çıkan eğilimler: Çin lider, iklim ve işgücü sıkıntıları üretimi etkiliyor

Küresel yaban mersini talebi yükselmeye devam ediyor; üretimde iklim, işgücü ve lojistik kaynaklı baskılar ülke bazında farklı etkiler yaratıyor. Çin 2019'dan beri dünyanın en büyük üreticisi konumunda.

Dünya genelinde talep artışı, üretimde yerel riskler

Küresel ölçekte yaban mersini tüketimi yükselmeye devam ediyor. Bununla birlikte bazı üretici ülkelerde hava koşulları, artan üretim maliyetleri, işgücü kıtlığı ve lojistik sıkıntılar sezon performansını zorladı.

Çin ve Kuzey Amerika

Verilere göre Çin 2019'da ABD'yi geride bırakarak dünyanın en büyük yaban mersini üreticisi konumuna geldi. Yunnan başta olmak üzere bazı bölgelerde erken ürünler pazarın erken dönemlerinde yüksek fiyatla işlem görürken, ilerleyen aylarda fiyatlar yuan/euro bazında düştü. Kuzey Amerika'da ise Batı Yakası'nda arzın sıkışık olması fiyatların yükselmesine neden oldu; Pasifik Kuzeybatı'daki gecikmeler yaz ortasına kadar sıkılığı sürdürebilir.

Avrupa'da iniş-çıkışlar: Hollanda, Belçika, Almanya, İngiltere, Fransa, İtalya, İspanya, Portekiz

Hollanda piyasasında sezon temkinli başladı; Sırbistan'dan gelen kaliteli ürünler fiyatları baskılıyor. Belçika'da organik payı yükseliyor ve organik üretimin toplam içindeki oranı yaklaşık yüzde 20 civarında bildirildi. Almanya'da çeşitlilik ve çoklu menşeler öne çıkıyor; Duke çeşidi erken dönemde pazar payı alıyor. İngiltere'de bazı üreticiler işgücü sıkıntısı nedeniyle hasadı erteledi. Fransa'da üretim artışı bekleniyor; erken don ve sıcak dalgası bazı riskler oluşturdu. İtalya'da artan alanlara karşın kuraklık endişesi ve kalibre sorunları bildirildi; Sekoya adlı çeşit programı genişletilmek isteniyor. İspanya'da sezon yüksek hacimle ilerledi, bu da fiyat düzeyinin baskı altında kalmasına yol açtı. Portekiz'de kalite sorunları bazı üreticiler için fiyat beklentilerini karşılamıyor.

Güney Yarımküre: Güney Afrika, Peru, Avustralya

Güney Afrika'da geçen yıl yaklaşık 20.000 ton ihracat yapılırken, raporda cari sezon için ihracat tahmini olarak 25.000 tona yakın bir rakam aktarılıyor; ülke içindeki toplam üretim bir önceki yıl 31.500 ton olarak belirtilmiş. Güney Afrika'da üretim alanının 2.826 hektar olduğu, yaklaşık yüzde 74'ünün Western Cape ve yüzde 20'sinin Limpopo'da bulunduğu, önümüzdeki yıl alanın 3.208 ha'ya çıkmasının beklendiği not ediliyor. Peru doğrudan rakip olarak 12.000+ hektarlık bir yoğunluğa sahip. Avustralya'da kuzey New South Wales'te ağır yağış ve sel nedeniyle sektör çapında yaklaşık yüzde 10 civarında bir kayıp raporlandı; aynı zamanda 2021 mali yılı sonu verilerine göre üretim ve değer artışları paylaşıldı.

Fiyat, lojistik ve talep dinamikleri

Birçok bölgede arz kesintileri veya artan hacimler fiyatları etkiliyor. Lojistik gecikmeler 2021'de ihracat sürelerini uzatmış, Avrupa'da fiyat baskısına yol açmış; üretim girdisi maliyetleri sektör için önemli bir yük oluşturmaya devam ediyor. Ancak genel talep trendi olumlu seyrediyor ve uzmanlar tüketimin önümüzdeki dönemlerde de artmasını bekliyor.

Hasat zamanlaması ve teknolojik dönüşüm

Bazı üreticiler daha yüksek işgücü maliyeti ve erişim sorunları nedeniyle hasat planlarını değiştirmek durumunda kaldı. Özellikle İngiltere'de makine ile toplama kapasitesine geçişin rekabet gücünü artırabileceği belirtiliyor; buna bağlı yatırımlar ve üretim verimliliği önem kazanıyor.

Öne çıkan veriler

• Çin 2019'da dünyanın en büyük yaban mersini üreticisi oldu.
• Güney Afrika: geçen yıl ~20.000 ton ihracat; cari sezon için ihracat tahmini ~25.000 ton; önceki yıl toplam üretim 31.500 ton.
• Güney Afrika üretim alanı: 2.826 ha (yaklaşık %74 Western Cape, %20 Limpopo); hedeflenen alan 3.208 ha.
• Avustralya'da ağır yağış ve sel nedeniyle ulusal düzeyde yaklaşık %10 üretim kaybı tahmini.
• İtalya'da Sekoya proje hedefi: şu an ~15 ha, 2027'de 120 ha hedefine ulaşma planı.

Bu özet, kaynak raporda paylaşılan ülke bazlı veriler ve gözlemler temel alınarak hazırlanmıştır.