Earth Day 2020: COVID-19 kaynaklı küresel gıda riskleri ve öne çıkan önlemler

Atlantic Council GeoTech Center verilerine dayanan analiz, COVID-19’un gıda erişilebilirliği, tedarik zincirleri ve dış ticaret üzerinde üç temel risk yarattığını; sosyal koruma, liman operasyonları ve ticaret önlemlerinin bu riskleri azaltmada kilit olduğunu öne sürüyor.

Earth Day 2020: Küresel gıda sistemleri COVID-19’la nasıl sarsılabilir?

Tarih: 22 Nisan 2020 — Kaynak: Blueberries Consulting, Atlantic Council GeoTech Center verileri aktarılarak.

COVID-19 salgınının gıda güvenliği üzerinde yaratabileceği sonuçlar, doğrudan sağlık etkilerinden daha geniş ve uzun süreli olabilir. Rapor, uygun adımlar atılmazsa önümüzdeki 2–5 yılda insani etkilerin artabileceğini belirtiyor.

1) Erişilebilirlik ve satın alma gücü

Kapanma önlemleri ve ekonomik daralma, özellikle kayıt dışı ekonomide çalışan kişilerde alım gücünü zayıflatıyor. Rapor, 27 Mart 2020 itibarıyla 84 ülkenin sosyal koruma veya istihdam programlarını uygulamaya ya da uyarlamaya başladığını aktarıyor; ancak uygulamadaki aksaklıklar (ör. banka transferlerinde yoğunluk) yeni zorluklar doğuruyor.

2) Tedarik zinciri ve depolama sorunları

Tarım girdileri ve kısa raf ömürlü ürünler, limanlar ve nakliye hattındaki kesintilere karşı hassas. Analizde dünya ticaret hacminin yaklaşık %90'ının denizyoluyla taşındığına dikkat çekiliyor; limanlarda veya nakliyede ortaya çıkabilecek darboğazlar hem ithalatçıyı hem ihracatçıyı etkileyebilir.

3) Ticaret politikaları ve ihracat yasakları

20 Nisan 2020 itibarıyla en az 16 ülkenin gıda ihracatında kısıtlayıcı önlemler aldığı bildirildi. Mevcut dönemde bazı önemli tahıl üreticilerinin beklentileri olumlu olmakla birlikte, panik veya korumacı adımların dünya fiyatları ve arz-denge üzerinde olumsuz etkisi olabilir; ayrıca gelişmekte olan piyasalarda para birimlerinin değer kaybı ithalat maliyetlerini yükseltebilir.

Önerilen önlemler (raporda öne çıkan uygulamalar)

Analizde üç ana alanda müdahale yapılması tavsiye ediliyor: sosyal koruma mekanizmalarının güçlendirilmesi, liman ve lojistik akışının korunması, ve taraflar arası ticaret uyumunun sağlanması. Aşağıda uygulamaya dönük başlıca adımlar özetlenmiştir.

• Hedefe yönelik sosyal destek programları (nakdi transferler, gıda kuponları veya benzeri uygulamalar) ile en kırılgan grupların alım gücünü korumak.
• Limanlarda ve tedarik zincirinde görevli çalışanların “hayati” statüsünde değerlendirilmesi; liman hijyen ve sağlık protokollerinin uygulanması ve limanlar arası koordinasyon anlaşmaları yapılması.
• Gıda tedarikinde tek bir limana/rota bağımlılığına karşı alternatif lojistik planları geliştirilmesi ve küçük üreticilerin depolama/soğutma imkanlarının desteklenmesi.
• İhracat kısıtlarına karşı şeffaf uluslararası diyalog kurmak ve korumacı önlemlerin yayılmasını önleyici politikalar benimsemek.
• Üretim düşüşü durumlarında hızlı ithalat tedbirleri ve temin zincirlerinin esnekliğini artıracak stratejiler uygulamak.
• Sosyal koruma programlarının dağıtımında banka dışı alternatiflerin (gıda kuponu vb.) değerlendirilmeye alınması.

Sonuç

Rapor, pandemi kaynaklı ekonomik daralmanın gıda sistemlerinde zincirleme etkiler yaratabileceğini; ancak hedeflenmiş sosyal politikalar, liman ve lojistik güvenliğinin sağlanması ile uluslararası ticarette koordinasyonun, ciddi insani krizleri önleyebileceğini vurguluyor.

Not: Bu özet, Blueberries Consulting tarafından aktarılan Atlantic Council GeoTech Center analizine dayanır.