Walter Apaza: El Niño döneminde yaban mersininde bitki stresini yönetmek hastalıklarla mücadelede belirleyici olacak

XLII International Blueberry Seminar Trujillo 2026'de konuşan Walter Apaza, El Niño'nun sıcaklık ve yağış etkilerinin bitki stresini artırarak pas, külleme, Botrytis ile kök ve odun hastalıkları riskini değiştirebileceğini söyledi.

El Niño, yüksek sıcaklık ve olası yağışlarla yaban mersini sağlığını zorlayabilir

Trujillo, 2026 — Walter Apaza, XLII International Blueberry Seminar Trujillo 2026'de yaptığı sunumda El Niño döneminin yaban mersini üretiminde bitki stresini öne çıkaracağını, bunun da hastalık baskısını ve kontrol başarısını etkileyebileceğini aktardı.

Bitki fizyolojisi ön planda: kimyasal kontrol tek başına yeterli değil

Apaza'ya göre hastalık yönetiminde bitkinin fizyolojik durumu belirleyici. Sunumda verilen verilere göre stres yönetimi, entegre hastalık yönetiminin %80–95'ini oluşturuyor; kimyasal müdahaleler yardımcı olsa da bitki stres altındayken tek başına sorunu çözmüyor.

Hastalıklara göre risk değerlendirmesi

Konuşmada öne çıkan hastalık alanları ve riskler şöyle özetlendi:

• Pas (Rust): Yüksek sıcaklıklar yaprak dökümünü hızlandırarak verimi azaltabiliyor; ticari alanlarda kritik dönemlerde yaprak dökümü olduğunda verim %46'ya kadar düşebiliyor. Sürekli enfekte alanlar ve hassas çeşitlerde inokulumun geri dönmesi riski artıyor.
• Külleme (Powdery mildew): Sıcak koşullarda hastalık döngüsü kısalıyor ve hızlı ilerleyebiliyor; şiddet yükseldiğinde meyve sertliği ve su kaybı olumsuz etkileniyor. Peru'da strobilurin grubu ilaçlara karşı direnç sinyalleri bildirildiği, bu yüzden tek araca bağımlılıktan kaçınılması gerektiği vurgulandı.
• Botrytis: Tek başına sıcaklık Botrytis'i ana sorun haline getirmeyebilir; ancak yağış veya yüksek nem varsa, latent enfeksiyonlar ve ulaştığı varış noktalarında mantar gelişimi önem kazanıyor.
• Kök hastalıkları ve odun mantarları: Phytophthora gibi nemle ilişkili patojenler suya doygun, oksijensiz kök koşullarında yaygınlaşıyor. Lasiodiplodia gibi sıcaklıktan faydalanan odun patojenleri dalları, vasküler dokuyu ve bitkinin taç bölgesini etkileyerek üretim yapısını bozabiliyor.

Çevresel faktörler, çeşit ve sistem farklılıkları

Apaza, deniz yüzeyi sıcaklık artışlarının minimum ve maksimum sıcaklıkları yükselttiğini; bunun çiçeklenmeden meyve gelişimine kadar çeşitli süreçleri etkilediğini belirtti. Etki sezon içinde homojen olmayacak; yağışın varlığı ve şiddeti, üretim alanı, çeşit (ör. soğuk yıl saatlerine bağımlı Ventura gibi çeşitler) ve bitkilerin dikim anındaki fizyolojik durumu belirleyici olacak.

Toprak sistemleri ile saksı/pot sistemleri arasında ise kök sağlığı yönetimi açısından fark var: saksıda drenaj, oksijenasyon ve substrat kontrolü ile müdahale esnekliği daha yüksekken, toprakta su birikimi ve anoksi riski daha karmaşık sorunlara yol açabiliyor.

Uygulama ve operasyon önerileri

Apaza'nın önerileri şu başlıklarda toplandı:

• İnokulum kaynaklarını hızlıca azaltmak: enfekte yaprakların uzaklaştırılması ve parselller arası "yeşil köprü" oluşumunun engellenmesi.
• Önleyici programların güçlendirilmesi: hastalık belirtileri görünmeden önce planlama ve uygun ürün rotasyonu.
• Budama ve yara yönetimi: çok sıcak dönemlerde agresif budamadan kaçınmak, kesileri korumak ve yara koruyucu uygulamalar yapmak; sera/çardak sistemlerinde havalandırmayı arttırmak.
• Hasat yönetimi: yüksek sıcaklıklar meyve olgunlaşmasını hızlandıracağından hasat sıklığı, zamanlaması ve işgücü planlaması rekabet avantajı yaratacak; zamanında hasat paketteki kaliteyi koruyacaktır.
• Substrat ve drenaj kontrolü: özellikle saksı sistemlerinde kök oksijenasyonunu sağlamak, toprakta su birikimine karşı planlama yapmak.
• Çeşit ve dikim stratejileri: soğuk ihtiyacı yüksek çeşitlerde üretim gecikmesi, küçük meyve ve verim düşüşü riski; bölge ve çeşit bazlı önlem alma ihtiyacı.

Sonuç

Özetle, Apaza'ya göre El Niño döneminde başarılı bir hastalık yönetimi kimyasal mücadeleden çok bitkiyi stresten koruyan, inokulum düzeyini düşüren, hasadı ve kök sağlığını dikkate alan bütüncül stratejilere dayanacak. Özellikle önleyici yaklaşımlar ve zamanında operasyon kararları kritik bulunuyor.

Not: Haber, Blueberries Consulting tarafından 20/07/2026 tarihinde yayımlanan sunum içeriğine dayanarak derlenmiştir.