Faydası büyük ama korunmalı: Fas'ın yaban mersini sektöründe fırsatlar ve riskler

Tangier'de düzenlenen uluslararası seminer, Fas'taki yaban mersini üretiminin büyüdüğünü fakat su, çeşit seçimi, işgücü ve artan rekabet gibi önemli risklerle karşı karşıya olduğunu ortaya koydu.

Fas'ın yaban mersini sektörü büyüyor ancak öncelikler netleşiyor

Uluslararası uzmanlar ve üreticiler, 16 Eylül'de Tangier'de bir araya gelerek sektörün kısa ve orta vadeli önceliklerini tartıştı.

Seminerde ele alınan ana başlıklar

Blueberries Consulting tarafından düzenlenen 43. Uluslararası Yumuşak Meyve Semineri'nde; genetik ve besleme yönetimi, suyun hassas yönetimi, kabuk kaynaklı stres, hasat öncesi büyüme düzenleyicileri ile yerel üretim ve ticaret akışları gibi konular masaya yatırıldı.

Su ve çeşit yenileme ön planda

Uzmanlar, pazarda çok sayıda çeşidin bulunduğunu ve üreticilerin seçimleriyle ticari riski üstlendiğini vurguladı. Bu nedenle teknik bilgi ve veriyle desteklenmiş karar alma araçlarının yaygınlaştırılması gerektiği belirtildi.

Besleme stratejileri ve sezon değerlendirmesi

Besleme programlarının ve biyostimülan kullanımının Fas gibi üretim bölgelerinde kritik olduğu vurgulandı. 2025/26 sezonu için kayda geçen rakamlar, ihraç edilen taze arandın miktarının yaklaşık 89.000 tona ulaştığını ve bir önceki yıla göre %6 artış gösterdiğini işaret ediyor; bununla birlikte alanda artışın, verimdeki düşüşleri büyük oranda telafi ettiği ifade edildi.

Rekabet ve piyasa dinamikleri

Fas, lojistik altyapısı ve liman kapasitesiyle avantaj sahibi görülse de Mısır'ın yükselişi ve Çin'in bazı pazarlarda yarattığı baskı dikkat çekti. Çin'in özellikle Rusya pazarında etkili olması, Fas ihracat yönelimlerinin çeşitlenmesine neden oldu; örneğin yeni hedefler arasında ABD pazarının da açıldığı aktarılmaktadır.

Hacim, verim ve bölgesel dağılım

IBO'nın 2026 raporuna göre Fas üretimi 2029'a dek yaklaşık %70 artış gösterebilir; 2025 tabanına göre bu artış öngörülüyor. 2025'e dair veriler üretimin yaklaşık 84.940 ton seviyesinde gerçekleştiğini, toplam dikili alanın 6.800 hektar olduğunu ve bunun 5.800 hektarının üretimde bulunduğunu gösteriyor. Ortalama verim 14.645 kg/ha civarında hesaplandı.

Pazar giriş zamanlaması ve ihracat rotaları

IBO kayıtlarına göre 2025 ihracatının önemli bir bölümü (yaklaşık %77) İspanya ve Birleşik Krallık'a yöneldi. 2025 sonbaharından 2026'nın başına kadar süren yoğun yağışlar nedeniyle kuzey bölgelerde hasatlar 2–3 hafta kadar gecikti; bu durum Avrupa arzını kısıtlayıp ortalama fiyatların yükselmesine yol açtı. Yeni devreye giren alanlarla birlikte pazara giriş zamanlaması ve hedef ülke seçimi ihracatçılar için daha belirleyici olacak.

Sonuç: Avantaj var, korunmalı

Uzmanlar Fas'ın üretim ve lojistik altyapı açısından gerçek bir rekabet avantajına sahip olduğunu; ancak bu pozisyonun su yönetimi, çeşit seçimi, işgücü politikaları ve teknik bilgi aktarımı yoluyla korunması gerektiğini vurguluyor. Seminerler ve saha ziyaretleri sektörde kapasite ve bilgi paylaşımını artırma potansiyeline sahip olarak değerlendirildi.

Ana çıkarımlar

• Fas üretimi 2025 tabanına göre 2029'da yaklaşık %70 artış potansiyeli taşıyor (IBO 2026 raporu).
• 2025/26 sezonu ihracatı ~89.000 ton olarak bildirildi; alan artışı verim düşüşünü telafi etti.
• Öncelikli riskler: su kıtlığı, çeşit yenileme kararları ve işgücü temini.
• Rekabet artıyor: Mısır ve Çin yeni baskı kaynakları olarak öne çıkıyor; pazarlarda yön değişikliği gözlemleniyor.
• Besleme, biyostimülanlar ve hassas su yönetimi üretici kararlarının merkezinde yer almalı.