Şili, Fas ile serbest ticaret müzakerelerini başlattı; hedef: Fas'ı Afrika'ya açılan kapı yapmak

Şili Dışişleri Bakanı Francisco Pérez Mackenna, BM Genel Kurulu kapsamında Fas ile serbest ticaret anlaşması müzakerelerinin çerçevesini imzaladı. Yetkililer, Fas'ı kıtaya açılan stratejik bir kapı olarak görüyor.

Şili, Fas ile serbest ticaret müzakerelerini başlattı

Tarih: 22 Eylül 2026

Şili Dışişleri Bakanı Francisco Pérez Mackenna, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'na katıldığı sırada Fas ile serbest ticaret anlaşması (TLC) müzakerelerine başlangıç oluşturacak terms of reference belgesini imzaladı. Hükümet yetkilileri, bu sürecin Fas üzerinden Afrika pazarlarına erişimi güçlendirme hedefi taşıdığını vurguluyor.

Ticaret hacmi ve bileşimi

Kaynakta verilen verilere göre son beş yılda iki ülke arasındaki ticaret yıllık ortalama %25 büyüme göstermiş ve 2025 itibarıyla toplam ticaret hacmi yaklaşık 80,3 milyon USD olarak aktarıldı. Aynı dönemde Şili'nin Fas'a ihracatı 16,6 milyon USD'nin üzerinde gerçekleşti; öne çıkan kalemler arasında ceviz, üzüm ve kahverengi kuru üzüm ile potasyum nitrat bulunuyor.

Fas'tan yapılan ithalatın 63,7 milyon USD'yi aştığı, bunun içinde monoamonyum fosfat, süperfosfatlar (diphosphorus pentoxide içeren) ve balık yağı gibi ürünlerin öne çıktığı aktarılıyor.

Fas'ın stratejik rolü

Şili'nin Uluslararası Ekonomik İlişkiler Altsekreterliği (SUBREI) kaynaklarına göre Fas, yaklaşık 40 milyonluk nüfusu ve dış yatırımcılara açık yapısı nedeniyle özel ilgi görüyor. Kurum, Fas'ın coğrafi konumu ve Akdeniz ile Afrika pazarlarına bağları sayesinde Şili ürünleri için bir dağıtım üssü niteliğinde olabileceğini belirtiyor.

İhracatta potansiyel ve hizmetler

SUBREI, ticaretin derinleşmesi hâlinde ihracatta 2030'a kadar ek yaklaşık 48 milyon USD'lik büyüme potansiyeli olabileceğini ve bunun yüzde 40'ından fazlasının tarım ürünlerinden kaynaklanmasının beklendiğini iletiyor. Ayrıca 2025'te Fas'ın Şili'nin Afrika'ya yönelik hizmet ihracatında yedinci sırada yer aldığı; özellikle ticari aracılık ve tur paketleri hizmetlerinin öne çıktığı kaydedildi.

Şili'nin dış ticaret çeşitlendirme gündemi

Hükümet, Fas ile başlatılan bu süreci dış ticaret ortaklarını çeşitlendirme stratejisinin parçası olarak sunuyor. Bu yıl içinde Şili'nin Filipinler ile bir anlaşma müzakere ettiği/sonuçlandırdığı, Bangladeş ile görüşmelerin başladığı ve Hindistan ile kapsamlı ekonomik ortaklık (CEPA) taahhüdünün verildiği bildirildi. Ayrıca Güney Kore ile yapılan görüşmelerde de ticarete ilişkin protokoller imzalandı.

Ocak–Ağustos 2026 döneminde Şili ihracatının önemli bölümünün Çin ve ABD'ye yöneldiği; bu ihracat içinde madencilik ürünlerinin %62,6 payla baskın olduğu belirtiliyor.

Müzakerelerin durumu ve belirsizlik

Süreç henüz başlangıç aşamasında bulunduğundan taslak metinde bir anlaşma tarihine veya yürürlüğe giriş takviminin belirlenebileceğine dair kesin bir bilgi yer almıyor. SUBREI, hükümetin müzakereleri yapıcı ve hızlı şekilde geliştirmeyi hedeflediğini aktarıyor.

Öne çıkan veriler

• 2025 toplam ikili ticaret: ~80,3 milyon USD (kaynakta verilen rakam olarak aktarılıyor).
• Şili'nin Fas'a ihracatı (2025): >16,6 milyon USD; başlıca kalemler: ceviz (~4,8m USD), üzüm & kahverengi kuru üzüm (~3,1m USD), potasyum nitrat (~2,2m USD).
• Fas'tan ithalat (2025): >63,7 milyon USD; öne çıkan ürünler: monoamonyum fosfat (~26,4m USD), süperfosfatlar (~14,9m USD), balık yağı (~10,8m USD).
• SUBREI tahmini: 2030'a kadar ek ~48 milyon USD ihracat potansiyeli; bunun >%40'ı tarımsal ürünler olabilir.
• Fas nüfusu: yaklaşık 40 milyon (kaynağın aktardığı rakam olarak belirtiliyor).

Ne bekleniyor?

Uzmanlar ve eski yetkililer, Fas ile başlatılan müzakerelerin Afrika'ya erişim açısından fırsat yaratan bir adım olduğunu belirtiyor; ancak ihracatın niteliğini çeşitlendirmek için üretim politikalarında da değişiklik gerektiği uyarısı yapılıyor. Sürecin ilerleyişi pazarlara erişim, tarım ve hizmetler sektörleri açısından izlenecek.