Gemi randevularındaki gecikmeler dünya çapında ‘görünmez’ liman tıkanıklığı oluşturuyor

Kuzey yarımkürenin yaz döneminde gemi randevularının gecikmesi, birçok büyük limanda görünmeyen bir tıkanıklık yarattı. SeaRates'e göre haziran başında gecikmelerde sert bir artış gözlendi.

Gecikmelerin kapsamı ve kaynak veriler

Deniz taşımacılığı analistleri, gemilerin planlanan liman randevularına daha geç varmasının küresel ölçekte operasyonları yavaşlattığını bildiriyor. SeaRates verilerine göre haziran ayının ilk yarısında liman gecikmeleri %300 civarında artarken, dünyanın önde gelen limanlarının yaklaşık %96'sı etkilenmiş durumda olduğu aktarılıyor.

Bekleme süreleri ve en çok etkilenen limanlar

Randevu gecikmeleri genellikle 48–72 saat aralığında; kimi durumlarda birkaç gün daha uzuyor. Analize göre Singapur, Rotterdam, Savannah, Vancouver ve Cape Town en çok etkilenen beş merkez olarak öne çıkıyor.

Çin limanlarındaki farklı tıkanıklık türü

Çin'deki bazı limanlarda ise hava koşulları ve yük birikmesi nedeniyle bekleme süreleri farklı bir profil sergiliyor: Qingdao ve Ningbo'da rıhtım beklemelerinin 72 saate kadar çıkabildiği, Şanghay'da ise 60 saate varan gecikmeler görüldüğü belirtiliyor.

Piyasada çelişkili işaretler: boş alan ama sıkışmış tedarik zinciri

Analist Jon Monroe'nun değerlendirmesine göre, limanlarda bekleyen gemi sayısı artarken aynı zamanda Çin'den yola çıkan gemiler için kapasite açığı hissedilmeye başlanmış; rezervasyon talebi düşüyor ve navlun fiyatları baskı altında. Bu durum, talep zayıflarken kapasitenin genişlemesiyle birlikte navlunlarda gerilemeye yol açıyor.

Operasyonel ve ticari etkiler

Gecikmelerin sonucunda tedarik zincirleri uzuyor, kâr marjları daralıyor ve liman tesisleri tam verimle çalışamıyor. İthalatçı ve lojistik aktörleri için program belirsizliği yükselirken, stok yönetimi ve dağıtım planları yeniden şekilleniyor.

Orta Doğu gelişmeleri ve Hürmüz Boğazı riski

İsrail ile İran arasındaki çatışmalar ve ABD'nin dahil olması, Hürmüz Boğazı üzerinden geçen tanker trafiği üzerinde risk oluşturdu. Kaynağa göre, 23 Haziran'da Donald Trump tarafından ateşkes duyurusu yapıldı; ancak anlaşmanın kırılgan olduğu vurgulanıyor. Çoğu analist, İran'ın Boğaz'ı tamamen kapatmasının ülkesine de zarar vereceği gerekçesiyle bu seçeneği düşük olasılıklı görüyor.

Freightos değerlendirmesi ve bölgesel operasyonlar

Freightos analisti Judah Levine'in aktardığına göre, çatışma döneminde bile Hürmüz Boğazı'ndan tanker geçişleri genel olarak normal kaldı ve Dubai'deki ana aktarma merkezi Jebel Ali'de operasyonlar sürdü. İsrail'deki Haifa ve Aşdod limanlarında da hizmet devam etti; bazı hatlar çağrılarını Haifa'dan Aşdod'a kaydırdı.

Ticaret savaşı ve yakın takvim

Orta Doğu geriliminin zayıflama ihtimali, politika gündemini yeniden ABD-Çin ticaret çekişmesine çevirebilir. Levine'e göre Nisan ayında duyurulan karşılıklı ABD tarifeleri dışındaki ülkelere tanınan muafiyetlerin sona ermesi için 9 Temmuz'a kadar süre bulunuyor; anlaşma sağlanamazsa tarifeler tekrar gündeme gelebilir.

İzlenmesi gereken başlıca konular

• Limandaki randevu gecikmelerinin süresi ve hangi rotaları etkilediği,
• Rezervasyon eğilimleri ve navlun fiyatlarındaki yön değişimi,
• Çin çıkışlı kapasite ve boşluk oluşumu,
• Hürmüz Boğazı'ndaki durum ve bölgesel aktarma merkezlerinin işleyişi,
• 9 Temmuz'daki tarife takvimi ve olası yeniden tarifelendirme riskleri,
• Stok, sigorta ve rota alternatifleri açısından tedarik zinciri önlemleri.

Kısa sonuç

Gemi randevularındaki gecikmeler, limanlarda görünenin ötesinde bir darboğaz yaratarak lojistik maliyetlerini ve operasyonel belirsizliği artırıyor. Hem deniz hem de ticari politika gelişmeleri yakından takip edilmeli.