Kuraklık Güney Konisi’nin verimli tarım arazilerini tehdit ediyor

Güney Konisi'nde yaygın kuraklık, buğday, mısır ve soya gibi ana ürünleri etkiliyor; uzmanlar iklim değişikliği ve insan kaynaklı baskıların durumu ağırlaştırdığını söylüyor.

Kuraklık Güney Konisi’nin verimli tarım arazilerini tehdit ediyor

Güney Yarımküre yaz mevsiminde başlayan kuraklık, dünyanın önemli tahıl ve et üretim merkezlerinden biri olan Güney Konisi'nde etkisini genişletiyor. Bölge, pandemi ve küresel jeopolitik gerilimlerin yarattığı gıda arzı baskısının yaşandığı bir dönemde su sıkıntısı ile karşı karşıya.

Arjantin: Geniş alanlar kuruyor, üretim daralıyor

Arjantin genelinde 2,8 milyon km²'ye yayılan birçok alanda kuraklık belirtileri gözlemleniyor. Resmi ve sektör raporlarına göre, geçen yaz tarım sektörü önemli kayıplar yaşadı; Rosario Menkul Kıymetler Borsası'nın verileri bu kayıpları yaklaşık 2,93 milyar ABD doları olarak gösteriyor.

Öngörüler, soya ve mısır hasatının sırasıyla yaklaşık 9 milyon ve 8 milyon ton gerilediğini; bunun ülke ekonomisine yaklaşık 4,8 milyar ABD doları seviyesinde bir maliyet (potansiyel GSYH'nin yaklaşık %1'i) getirebileceğini belirtiyor.

Ürün kalitesi ve su gereksinimleri

Toprak suyu eksikliği özellikle su yoğunluğu yüksek olan pirinç üretimini etkiliyor; tohum kalitesi ve verim üzerinde doğrudan olumsuz etkiler bekleniyor. Arjantin Ulusal Tarım Teknolojisi Enstitüsü (INTA) verilerine göre ülkenin kuzeydoğusunda yaklaşık iki milyon hektarda şiddetli zarar raporlanmış durumda.

Şili: Hemen hemen ülke çapında su kıtlığı

Yeşil STK raporlarına göre Şili, Batı Yarımküre'de kuraklıktan en çok etkilenen ülkeler arasında yer alıyor; ülke topraklarının büyük bir bölümü su sıkıntısı yaşıyor. Şili Meteoroloji Müdürlüğü (DMC) 2021'i kayıtlar içindeki en kuru yıllardan biri olarak sınıflandırırken, başkent Santiago için su kısıtlamaları ihtimali gündeme gelmişti.

Ayrıca uzmanlar La Niña benzeri döngülerin üst üste gelme olasılığına dikkat çekiyor; buna suyun büyük oranda özel sektörde (özellikle tarım, madencilik ve enerji) tahsis edilmiş olması da eklenince kriz derinleşiyor.

Paraguay: Soya üretiminde sert düşüş

Paraguay'da 2021-2022 döneminde ticari soya üretiminde yaklaşık %68,7 oranında daralma bildirildi. Ülke ihracat tahminleri 2,97 milyon tona gerilerken, önceki sezon yaklaşık 9,52 milyon ton seviyesindeydi. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) temsilcileri, krizin 2018–2019 yıllarındaki anomalilerle başladığını ve aile çiftçiliğini de ağır şekilde etkilediğini aktarıyor; bazı bölgelerde kayıpların %65–%100 aralığında olduğu belirtiliyor.

Nedenleri ve sorumluluk unsurları

Uzmanlar iklim döngülerindeki değişiklikleri (El Niño/La Niña) temel etkenlerden biri olarak gösteriyor; bunun yanında ormansızlaştırma ve su kaynaklarının kullanım biçimi de krizi büyüten unsurlar arasında. Şili örneğinde su haklarının büyük ölçüde özel sektöre ait olması, suyun kamusal bir kaynak olarak korunması gerektiği yönündeki tartışmaları yoğunlaştırdı.

Bölgesel etkiler ve sonuçlar

Kuraklık; üretim, ihracat gelirleri, tedarik zinciri ve fiyat istikrarı üzerinde baskı oluşturuyor. Bu durum, özellikle küresel arzda kesintilerin yaşandığı bir dönemde bölgesel enflasyon ve gıda güvenliği kaygılarını artırıyor.

Öne çıkan rakamlar

• Arjantin: Tarım sektöründe tahmini kayıp ~2,93 milyar ABD doları.
• Soya ve mısırda Arjantin'de tahmini düşüş: sırasıyla ~9 milyon ve ~8 milyon ton.
• Paraguay: Soya üretiminde %68,7 düşüş; üretim tahmini ~2,97 milyon ton (2021-22).
• Arjantin'in kuzeydoğusunda ~2 milyon hektar şiddetli zarar bildirildi (INTA verileri).
• Şili: ülke topraklarının yaklaşık %76'sı su sıkıntısı yaşayan alanlar arasında gösterildi (çevre örgütü raporu).
• Üretim kaybının Arjantin ekonomisine etkisi ~4,8 milyar ABD doları (potansiyel GSYH'nin ~%1'i olarak belirtilmiş).

Ne yapılması gerekiyor? Uzun vadede su yönetimi reformları, orman koruma ve iklim değişikliğine uyum stratejileri öncelik olmalı; kısa vadede ise üreticilere yönelik destek ve su tasarrufu amaçlı uygulamalar gerekiyor.