Güneybatı Michigan’da sıcak hava meyve gelişimini hızlandırıyor: yaban mersini ve çilekte çiçeklenme sürüyor

Michigan State University Extension’ın 26 Mayıs 2015 tarihli bölgesel raporuna göre sıcaklıkların yükselmesiyle meyve gelişimi ve böcek hareketliliği hızlanacak. Yaban mersini ve çilekte çiçeklenme devam ederken, üreticilere hastalık ve zararlı takibinde yoğunlaşma çağrısı yapılıyor.

Güneybatı Michigan meyve raporu: Sıcak hafta, hızlı gelişim ve artan zararlı riski

Hava durumu: serin haftadan sıcak döneme geçiş

Rapor, bir önceki haftanın mevsim normallerinin altında ve görece kuru geçtiğini; 20 Mayıs civarında görülen don olayının ise birçok noktada sıfırın biraz üzerinde kaldığı için belirgin bir zarara yol açmadığını aktarıyor. 22 Mayıs’tan itibaren bölgeye daha sıcak hava girişiyle birlikte hafta sonu sıcaklıklarının yükseldiği, ancak yağışın sınırlı kaldığı belirtiliyor.

Haftalık yağış toplamlarının düşük seyretmesi nedeniyle toprakların kurumaya başladığı; toprak sıcaklıklarının ise 60°F bandına çıktığı ifade ediliyor. Önümüzdeki günlerde yer yer sağanaklarla birlikte daha sıcak bir periyot (70–80°F gündüz değerleri) beklenirken, 29 Mayıs civarında bir soğuk cepheyle yeniden serinleme olasılığına dikkat çekiliyor.

Isı birikimi (GDD) göstergeleri

MSU Enviro-weather verilerine dayanan özet tabloda, 1 Ocak–24 Mayıs 2015 döneminde bölge istasyonlarına göre GDD değerleri paylaşılıyor. Bölge ortalaması; 42°F tabanında 695, 45°F tabanında 555 ve 50°F tabanında 368 olarak veriliyor. İstasyon bazında öne çıkan değerler arasında Lawton’da 42°F tabanında 717; Fennville/TNRC’de 42°F tabanında 577 yer alıyor.

Ağaç meyveleri: genç meyvede zararlı ve hastalık takibi öne çıkıyor

Rapor, sıcak hafta sonunun böcek aktivitesini artırdığını ve özellikle genç meyvelerde bazı zararlıların risk oluşturduğunu vurguluyor. Erik içkurdu (plum curculio) için yumurta bırakma izlerinin görüldüğü; sıcak günlerin devam etmesi halinde genç meyvede riskin artacağı belirtiliyor. Ayrıca, geniş yapraklı yabancı otlarda çoğalıp daha sonra ağaçlara geçebilen “tarnished plant bug” için de bu dönemde dikkatli olunması gerektiği aktarılıyor.

Kayısı meyvelerinde en iri örneklerin 1 inçin üzerine çıktığı; şeftalide meyvelerin çekirdek kabuğu ayrılma dönemini geçtiği ve 10–13 mm bandında olduğu bildiriliyor. Bazı çeşitlerde kış soğuklarının sürgün uçlarında zayıflık oluşturduğu; şeftali yaprak kıvırcıklığı belirtilerinin genel olarak hafif seyrettiği not ediliyor.

Kiraz tarafında tatlı kirazda meyve çapının 10–12 mm aralığında olduğu, bir miktar dökülme görülse de verim potansiyelinin iyi kaldığı ifade ediliyor. Yaprak leke hastalıklarına karşı yağış öncesi koruyucu fungisit uygulamalarının önemine işaret ediliyor. Vişnede (tart cherry) meyvelerin yaklaşık 10 mm olduğu ve çekirdeğin sertleştiği; bazı genç ağaçlarda geçmiş kışın çok düşük sıcaklıklarına bağlı dal gerilemesi görülebildiği aktarılıyor. Kiraz yaprak lekesi için Enviro-weather tahmin/model araçlarının ilaçlama zamanlamasında kullanılabileceği belirtiliyor.

Erik grubunda Japon eriklerinde 12–14 mm, Avrupa eriklerinde 8–13 mm aralığında meyve büyüklükleri veriliyor. Bakteriyel yaprak lekesi ve “black knot” gibi sorunlara karşı sezon içinde koruma ihtiyacına dikkat çekiliyor.

Elma bahçelerinde meyvelerin 10–19 mm aralığına geldiği, bazı alanlarda kendiliğinden seyreltme görülebildiği belirtiliyor. Bu dönemin bahçe kontrolü açısından kritik olduğu; ürün yükü, elma kara lekesi (scab) ve ateş yanıklığı (fire blight) belirtileri ile böcek durumunun yakından izlenmesi gerektiği vurgulanıyor. Birincil scab döneminin sonuna yaklaşıldığı, ancak tüm sporların boşalmadığı; bu nedenle yağışlı periyotlarda korumanın sürdürülmesinin önem taşıdığı aktarılıyor.

Ateş yanıklığında, 8 Mayıs civarındaki enfeksiyonlarla ilişkili belirtilerin hafta sonu itibarıyla görülebileceği; rüzgârlı ve yağışlı hava beklentisi nedeniyle riskli bloklarda baskılayıcı uygulamalara hazırlıklı olunması gerektiği ifade ediliyor. Elmada elma içkurdu (codling moth) ergin yakalamalarının bazı noktalarda 8 Mayıs kadar erken başladığı; erken uçuşa bağlı yumurta açılımının devreye girdiği ve zamanlamada Enviro-weather modelinin kullanılmasının önerildiği belirtiliyor.

Rapor ayrıca, sıcak haftanın elma kimyasal seyreltmesi için uygun bir pencere oluşturabileceğini; ancak meyvelerin 12–13 mm civarındaki “ideal” aralığı hızla geçebileceğini hatırlatıyor. Cornell Karbonhidrat Modeli’nin Benton Harbor istasyonu için düşük stres/pozitif karbonhidrat dengesi öngördüğü; bu koşullarda seyrelticilerin etkisinin sınırlanabileceği ve kararların gecikmeden verilmesi gerektiği aktarılıyor.

Armut meyvelerinde 14–16 mm aralığı ve genel olarak iyi ürün potansiyeli bildiriliyor. Armut psillidi (pear psylla) için izleme ve sürgün büyümesi döneminde çiçek sonrası uygulama penceresine dikkat çekiliyor.

Küçük meyveler: bağ, yaban mersini ve çilekte kritik dönem

Üzüm bağlarında soğuk gecelerin ardından sıcaklık artışıyla sürgün büyümesinin hızlandığı; şıralık (juice) üzümlerde sürgünlerin 8–18 inç, şaraplık çeşitlerde 6–12 inç bandında olduğu belirtiliyor. Erken sezon hastalık yönetiminde önceliğin Phomopsis olduğu; mildiyö riskinin ise genellikle sıcak ve yoğun yağış olmadıkça düşük seyredebileceği aktarılıyor. Külleme ve antraknoz gibi hastalıklara karşı da özellikle hassas çeşitlerde koruma ihtiyacına işaret ediliyor. Çiçeklenmenin yaklaşık bir hafta içinde kritik bir döneme gireceği vurgulanıyor.

Üzüm salkım güvesi/berry moth için erginlerin görüldüğü, ancak bu aşamada müdahale için erken olabileceği belirtiliyor. Yabani asmalarda çiçeklenmenin bazı alanlarda başladığı; modellemelerde “%50 yabani asma çiçeklenmesi” tarihinin biyofiks olarak kaydedilmesinin ilaçlama zamanlaması açısından önemli olduğu aktarılıyor.

Yaban mersini tarafında çiçeklenmenin sürdüğü; önceki soğuk günlerin yapraklarda kızarmaya yol açtığı ancak sıcaklıkların yükselmesiyle bunun gerileyebileceği ifade ediliyor. Erken çiçeklenen çeşitlerde çiçeklenmenin bittiği, geççi çeşitlerde ise taç yaprak dökümünün başladığı belirtiliyor. Bu evrede korumanın, meyve ve sürgünleri antraknoz ve Phomopsis gibi etmenlere karşı korumaya kaydığı aktarılıyor. Kiraz meyve kurdu (cherry fruitworm) uçuşlarının yaklaşık bir haftadır sürdüğü ve yakında yeşil meyve üzerine yumurta bırakımının başlayabileceği; cranberry fruitworm’un da sıcaklık artışıyla devreye girebileceği not ediliyor. Arı aktivitesinin yoğun olduğu saatlerde uygulamadan kaçınma, gece/erken sabah-akşam saatlerini tercih etme uyarısı yapılıyor.

Çilek üretiminde çiçeklenmenin sona yaklaştığı ve birçok tarlada küçük meyve oluşumunun başladığı belirtiliyor. Islak koşullarda açık çiçek, meyve ve yaprakların hastalıklara karşı korunması gerektiği; farklı fungisit seçeneklerinin bulunduğu ve bazı ürünlerin etiket kapsamına girdiği aktarılıyor. Güney Berrien County’de veya yüksek tünel üretiminde hasadın bu hafta başlayabileceği ifade ediliyor.

Böğürtlen/ahududu (bramble) grubunda sürgünlerin 8–12 inç bandında olduğu, çiçek tomurcuklarının belirginleştiği; siyah ahudududa çiçeklenmenin başladığı ve yazlık kırmızı ahududunun da yaklaştığı belirtiliyor. Çiçeklenme öncesi yaprak ve sürgün hastalıklarını azaltmaya yönelik koruyucu uygulamalar ile “orange rust” gibi sorunlar için tarla kontrolü öneriliyor.

Takvim: IPM toplantısı

Rapor, bir sonraki Pazartesi meyve IPM toplantısının 1 Haziran’da Fruit Acres Farms’ta (Coloma, Michigan) saat 17.00’de yapılacağını ve katılımcılara iki pestisit uygulayıcı yeniden sertifikasyon kredisi verileceğini bildiriyor.

Öne çıkan mesajlar (özet)

• Sıcak hava, hem meyve büyümesini hem de zararlı hareketliliğini hızlandırabilir; genç meyvede risk artıyor.
• Yağışın düşük seyretmesi toprak nemini azaltırken, yer yer sağanaklar hastalık basıncını yükseltebilir.
• Elmada scab ve ateş yanıklığı için bahçe kontrolleri bu dönemde kritik; model/tahmin araçları zamanlamada yardımcı olabilir.
• Üzümde çiçeklenme öncesi fungisit programı, Phomopsis başta olmak üzere ana hastalıkları kapsayacak şekilde planlanmalı.
• Yaban mersininde taç yaprak dökümüyle birlikte koruma odağı meyve ve sürgün hastalıklarına kayıyor; arı güvenliği gözetilmeli.
• Çilekte çiçek sonu ve meyve tutum döneminde ıslak koşullar hastalık riskini artırabilir; koruyucu strateji önem kazanıyor.

Kaynak notu: Bu içerik, Michigan State University Extension’ın Güneybatı Michigan bölgesine ilişkin 26 Mayıs 2015 tarihli saha raporundaki bulgular referans alınarak Türkçe ve özgün biçimde özetlenmiştir.