Rusya'nın Ukrayna işgali tedarik zinciri toparlanmasını ötelerken deniz taşımacılığı baskı altında

2021'de güçlü büyüme kaydeden konteyner taşımacılığına rağmen Rusya-Ukrayna savaşı ve getirilen kısıtlamalar, küresel tedarik zincirindeki tıkanıklığın kısa dönemde hafiflemesi beklentisini zayıflattı.

Rusya-Ukrayna krizi deniz taşımacılığında toparlanma ümitlerini zayıflattı

2021'de konteyner taşımacılığı yıllık yaklaşık %9,3 artış göstererek 171,1 milyon TEU seviyesine çıktı; ilk iki çeyrek güçlü büyüme, üçüncü çeyrekte daha ılımlı bir artış ve son çeyrekte sınırlı daralma görüldü. (GTAS Forecasting, Mart 2022 raporu)

GTAS'in tahinine göre konteyner ticaretinde orta vadede (2022–2025) bileşik yıllık büyüme oranı %3,2; uzun dönemde (2022–2030) ise %2,9 civarında bekleniyor.

Küresel konteyner ihracatının neredeyse yarısını beş büyük ihracatçı ülke oluşturuyor: 2021'de ilk sırada Çin (%29,6) yer aldı. Aynı yıl ABD 12,6 milyon TEU ile kaydedildi ve kısa vadeli tahminler ABD hacminde yıllık anlamlı artış öngörüyor. Vietnam ise 2021'de Güney Kore'yi geride bırakarak güçlü bir yükseliş kaydetti.

Uzun dönem projeksiyonları Çin için %3,6, ABD için %2,9 ve Güney Kore için %2,8 civarında büyüme gösteriyor; beş büyük ülkenin payının 2030'da yaklaşık %49,8'e çıkabileceği tahmin ediliyor.

Kısa dönemde maliyet ve tıkanıklık baskısı

2021 boyunca pandemi nedeniyle Kuzey Amerika, Asya ve Kuzey Avrupa limanlarında yoğun tıkanıklıklar, üretim duruşları ve kapatmalar yaşandı. Liman operasyonlarındaki yavaşlama, küresel kullanılabilir kapasitenin tek haneli bir oranından fazlasını fiilen azalttı ve navlun fiyatlarında rekor artışlara yol açtı.

Konteyner sıkıntısının etkisiyle navlunlar yükseldi; Freightos Baltic Global Container Index'e göre Eylül 2021'de FEU başına 11.000 ABD dolarını aşan zirveler görüldü.

Savaşın getirdiği ek şoklar

Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik harekâtı sonrası, mart başında Rusya'ya gönderilen önemli hacimler varış limanına ulaşma garantisi olmadan hareket etti; alternatif olarak kuzey Avrupa aktarmaları daha fazla yüklenmeye başladı ve bu da başlıca Avrupa aktarma noktalarında mevcut yoğunluğu artırdı.

2 Mart itibarıyla Maersk, CMA-CGM, MSC ve Hapag-Lloyd gibi büyük taşıyıcılar Rusya'ya/ Rusya'dan rezervasyon kabulünü durdurdu; Birleşik Krallık'ın hava sahasını Rus uçuşlarına kapatması ve Rusya'nın Avrupa ülkelerinin hava sahasını kapatması da deniz taşımacılığı talebini etkileyerek Asya–Avrupa hattında ek baskı yarattı.

Taşıyıcıların değerlendirmesine göre Asya dışındaki tedarik zincirlerinde kısa vadede kayda değer bir rahatlama beklenmiyor: talebin 2022 ilk yarısında yüksek kalması, ikinci yarıda kademeli gevşeme olasılığı ve Kuzey Amerika için somut bir düzelme beklentisinin 2022 sonuna kadar düşük olduğu belirtiliyor; bu da geniş çaplı toparlanmanın 2023'e ertelenme olasılığını artırıyor.

Öne çıkan maddeler

• 2021'de konteyner hacmi ~171,1 milyon TEU; yıllık büyüme ~%9,3 (GTAS verisi).
• Orta vadeli CAGR tahmini %3,2 (2022–2025); uzun vadede %2,9 (2022–2030).
• Beş büyük ihracatçı 2021'de küresel konteyner ihracatının ~%47,9'unu oluşturdu; Çin en büyük pay sahibi.
• Konteyner navlunları Eylül 2021'de FEU başına 11.000 USD üzerinde seyretti (Freightos Baltic Index).
• Rusya-Ukrayna krizi, taşıyıcıların Rusya rezervasyonlarını askıya alması ve hava sahası kısıtlarının devreye girmesiyle Asya–Avrupa hatlarında ek tıkanıklık yarattı.
• Taşıyıcılar kısa vadede Asya dışındaki rotalarda rahatlama beklemiyor; Kuzey Amerika için toparlanma 2023'e sarkabilir.