Şili’de yayılan Avrupa yabanarısı uyarısı: uzmanlar durdurulmasını talep ediyor

Şili’deki araştırmacılar, dışarıdan gelen Bombus terrestris popülasyonlarının kontrolsüz çoğalmasının ekolojik ve tarımsal riskler doğurduğunu belirtiyor; raporda önlemler ve alternatifler öneriliyor.

Avrupa kökenli yabanarısı Şili’de: neden endişe var?

Tarih: 22/08/2018 — Kaynak: Blueberries Consulting News

Şili’de uzun süredir gözlemlenen Avrupa yabanarısı (Bombus terrestris) popülasyonları, University of Los Lagos bünyesindeki Institute of Ecology and Biodiversity (IEB) araştırmacıları tarafından hazırlanan bir değerlendirme raporunda gündeme taşındı. Bilim insanları, türün kontrolsüz şekilde yayılmasının ekolojik ve üretim boyutunda bir dizi olumsuz sonuç yaratabileceğini bildiriyor.

Araştırmacıların tespitleri

IEB ekibi raporda, işaret ettikleri başlıca riskleri belgeleyip politika yapıcılara ve üreticilere dikkat çekiyor. Raporda hem genetik değişimler hem de bulaşıcı hastalıkların yayılmasıyla ilgili bulgular paylaşıldı.

Açıklanan somut veriler

2014 tarihli bir çalışma, bumblebee paraziti Crithidia bombi'nin genetik çeşitliliğinde artış olduğunu ve 2004–2012 döneminde heterozigotlukta yükselme gözlendiğini rapor etti. Araştırmacılar ayrıca "feral" popülasyonlarda genetik yapının belirgin düzeyde farklılaştığını; bunun türün farklı iklimlerde yerleşmesini kolaylaştırabileceğini kaydetti.

Tarımsal ve biyolojik etkiler

İEB uzmanları bir dizi olumsuz etkinin gözlendiğini aktarıyor: bazı bölgelerde arı sayısının artmasının bitki çiçeklerine zarar vererek tohum ve meyve verimliliğini düşürdüğü, yerli üreticilerin ekim tercihlerini değiştirdiği, örneğin belirli toplulukların fasulye ekip biçmeyi bıraktığından söz edildiği bildirildi. Ayrıca türün çiçek tabanını delinerek nektarı doğrudan çaldığı, bu sayede bitkilerin doğal tozlaşma süreçlerinin sekteye uğradığı belirtildi.

Yerli türler ve kıtasal yayılma riski

Avrupa yabanarısının yerli Bombus türlerine hastalık taşıyıcı veya rekabetçi olarak zarar verdiği, bunun arasında özellikle Bombus dahlbomii gibi yerel türler için önemli bir tehdit bulunduğu vurgulandı. Güney Amerika genelinde 42 Bombus türü kayıtlı; bunların 14'ü Peru'da, 12'si Bolivya'da ve 7'si Arjantin'de yer alıyor. Bilim insanlarına göre türün Uruguay, Paraguay ve Brezilya'nın bazı kıyı bölgelerine yayılma ihtimali var.

Mevcut kontrol uygulamaları ve geçmiş örnekler

IEB, bugüne kadar uygulanan önlemlerin yetersiz kaldığını belirtiyor. Karşılaştırma için Japonya örneği verildi: 2001'den başlayarak yürütülen bir mücadele kampanyası sonucunda 2006 yılına kadar 21.000 civarında bireyin ortadan kaldırıldığı raporlanmıştı.

Öneriler ve alternatifler

Rapor, ithal edilen Avrupa yabanarılarına dayalı tozlaşma uygulamalarına temkinli yaklaşılması gerektiğini; kapalı ya da yarı kapalı seralarda yerli arı türlerinin ve doğal ekolojik koridorların kullanımı gibi alternatiflerin araştırılmasının daha sürdürülebilir olacağını belirtiyor. Ayrıca bilim insanları, türün yönetimi için kapsamlı ve koordineli önlemler çağrısında bulunuyor.

Özetle: başlıca risk maddeleri

• Yeni genotiplerin oluşarak türün farklı iklimlerde kolay yerleşebilmesi
• Hastalık çeşitliliğinin artması ve yerli türlere bulaşma riski (ör. Crithidia bombi)
• Overpolinasyon ve çiçek hasarı sonucu bazı mahsullerde verim kaybı
• Avrupalı türün üretime net katkı sağlamaması; kolonilerin verim artırmadığına dair bulgular
• Nektar hırsızlığı (çiçek tabanının delinmesi) nedeniyle doğal tozlaşmanın bozulması
• Yerli Bombus türlerinin (ör. B. dahlbomii) geri çekilmesi veya yok olma riski
• Kontrol önlemlerinin şu an için yetersiz kalması; acil yönetim ihtiyacı

Not: Bu metin, raporda yer alan bilimsel tespitlerin ve önerilerin özetidir. Politika veya uygulama değişiklikleri için ilgili kurumların resmi değerlendirmeleri gereklidir.