Ukrayna 2023 yaban mersini sezonunu değerlendirdi: Fiyatlar düşük, ihracat artıyor

Analizlere göre 2023 sezonu ortalama toptan fiyat 4,7 $/kg seviyesinde gerçekleşti; Temmuz üretim zirvesinde fiyatlar dip yaptı. İhracatın 3 bin tonu aşması bekleniyor.

Sezon genel görünümü

2023 yaban mersini sezonu Ukrayna'da büyük ölçüde tamamlandı. Uzman değerlendirmelerine göre sezon ortalaması, özellikle Temmuz'daki yüksek arzın etkisiyle, önceki yılların ortalamasının altında seyretti.

Fiyat dinamikleri

Temmuz ayında toptan fiyatlar aylık bazda en düşük seviyeye geriledi; o dönemde kaydedilen fiyat 4 $/kg olarak belirtildi. Mevsimsel dağılım ve satış hacimleri dikkate alındığında, sezon ortalaması yaklaşık 4,7 $/kg olarak hesaplandı; bu rakamın önceki yıla göre yaklaşık %2 daha düşük ve son 5 yıl ortalamasına göre yaklaşık %22 daha düşük olduğu aktarılıyor.

Hacim, maliyet ve reel gelir

Üretim yıllara göre artış gösteriyor; bunun kısa vadede işletme maliyetlerini düşürdüğü, ancak enflasyonun alım gücünü azalttığı vurgulanıyor. Verilen hesaplamaya göre nominal fiyatlardaki gerileme %20'nin altında kalırken, enflasyon etkisiyle gerçek (reel) fiyat kaybı son iki yılda yaklaşık %30 oldu. Kaynakta ayrıca 2021–2022 yılları için ABD doları ve avro bazlı enflasyon oranları paylaşılıyor.

Erken hasat ve bölgesel fırsatlar

Haziran ayındaki "süper erken" teslimatlar genelde daha yüksek fiyat alıyor; son 5 yıllık ortalamaya göre Haziran fiyatları Temmuz ortalamasının yaklaşık 2,1 katı seviyesinde. Bu durum, güney bölgelerinde erken üretimi destekleyecek yatırımlar için fırsat olarak değerlendiriliyor.

İhracat eğilimleri

2022'de Ukrayna'nın taze yaban mersini ihracatı 2,5 bin tonun üzerindeydi. 2023 sezonu için ön değerlendirmelerde ihracatın ilk kez 3 bin tonu aşabileceği; hatta 3,5–3,8 bin ton aralığına ulaşabileceği öngörülüyor. Başlıca pazarlar arasında Hollanda ve Polonya ön planda; Almanya, Birleşik Krallık, İspanya ve bazı İskandinav ülkelerinde artış bekleniyor.

Yatırım için değerlendirme

FAO Yatırım Merkezi'nden ekonomist Andriy Yarmak'ın vurguladığı üzere, ihracata dönük büyüme için üreticilerin yeterli hacme, kaliteye ve ihracat yatırımlarına sahip olması gerekiyor. Pratik örnekler arasında doğrudan Avrupalı market zincirlerine tedarik yapan şirketler gösteriliyor.

• Sezon ortalaması (toptan): ~4,7 $/kg
• Temmuz dip fiyatı: 4 $/kg (aylık en düşük)
• 2022 ihracatı: >2,5 bin ton; 2023 tahmini: 3–3,8 bin ton
• Son 2 yılda reel fiyat kaybı yaklaşık %30 (enflasyon etkisiyle)

Genel olarak, nominal fiyatlar düşse de artan üretim hacmi ve büyüyen ihracat penceresi sayesinde sektörün 2023 sezonunu belirli açılardan başarılı saymak mümkün. Ancak tedarik zinciri, işgücü ve pazarlama yatırımları gibi yapısal konular önemini koruyor.