Yaban mersininde erken yaz yabancı ot yönetimi: Şiddetli yağış sonrası seçenekler ve hasat öncesi kısıtlar

Michigan State University Extension’a göre geç ilkbahar yağışları, yaban mersini bahçelerinde ön çıkış (preemergent) herbisitlerin performansını düşürebiliyor. Hasada yaklaşan erken çeşitlerde ise hasat öncesi bekleme süreleri (PHI) uygulama seçeneklerini daraltıyor.

Yaban mersininde erken yaz yabancı ot yönetimi: Yağışın etkisi, yıkanma riski ve hasat öncesi sınırlar

Yağışlar neden programı bozuyor?

MBU Blueberry News’te yer alan ve Michigan State University Extension arşivinden paylaşılan bilgilere göre, ABD’nin Michigan eyaletinin güneybatısında nisan ayının sonundaki yoğun yağışlar bazı yaban mersini tarlalarında yabancı ot kontrolünü zorlaştırdı. Yağış öncesi ön çıkış uygulaması yapılan alanlarda etkinliğin; yüzey akışıyla taşınma ve toprak içinde aşağı doğru hareket (yıkanma/leaching) nedeniyle azalabileceği aktarılıyor.

Yağıştan önce uygulama yapamayan üreticilerde ise tarlaya yeniden giriş geciktiği için yabancı otlar çıkış yaptı; bu da kontrol başarısını düşürdü.

Ön çıkış herbisitlerde “yıkanma” (leaching) riski

Kaynak, yoğun yağışın iki temel mekanizmayla sorun yaratabileceğini vurguluyor: (1) Etken maddenin toprak profilinde aşağı taşınması, (2) yüzey akışıyla uygulanan bölgeden uzaklaşması. Yaban mersini bahçelerinde toprakların sıklıkla kumlu olması, yıkanma riskini artıran bir unsur olarak belirtiliyor.

Yüzey akışıyla kayıp ise çoğu zaman toprak parçacıklarının hareketiyle ilişkili. Kaynağa göre eğimin düşük olduğu yaban mersini alanlarında bu risk görece daha sınırlı olabilir; ancak su çekilirken tarla içinde etken maddenin daha alçak noktalarda birikmesi olasılığına dikkat çekiliyor.

Yıkanma potansiyelinin tek bir ölçüte bağlı olmadığı; etken maddenin suda çözünürlüğü ve toprak parçacıklarına bağlanma eğiliminin birlikte değerlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor.

Kaynağın işaret ettiği ürün grupları (gözlem + çözünürlük)

MSU Extension değerlendirmesinde, saha gözlemleri ve çözünürlük bilgileri birlikte ele alınarak bazı ürünlerin yıkanmaya daha yatkın olabileceği belirtiliyor. Buna göre Velpar (hexazinone) ve Sinbar (terbacil) için yıkanma eğiliminin yüksek olabileceği aktarılıyor. Callisto (mesotrione) için de yüksek çözünürlük bilgisi verilirken, ürünün daha yeni olması nedeniyle saha gözlemlerinin sınırlı olduğu not ediliyor.

Diğer taraftan Princep (simazine), Solicam (norflurazon), Chateau (flumioxazin) ve Casoron (dichlobenil) için yıkanma riskinin daha düşük olmasının beklendiği ifade ediliyor. Karmex (diuron) ise orta düzeyde değerlendiriliyor.

Kaynak ayrıca, yüzey akışıyla tarladan tamamen çıkış olasılığı düşük olsa bile, tarla içi taşınımın alçak bölgelerde yoğunlaşmaya yol açabileceğini; bunun da özellikle çözünebilirliği yüksek ürünlerde çalılar üzerinde fitotoksite riskini artırabileceğini belirtiyor. Alçak bölgelerde suya doygun toprak koşullarının bitkiyi ayrıca strese sokabileceği de ekleniyor.

Erken yaz döneminde seçenekleri belirleyen ana faktör: Hasada yakınlık

Kaynağa göre erken çeşitlerin bulunduğu birçok bahçede hasada yaklaşık bir ay kalmış olabiliyor. Bu nedenle PHI (hasat öncesi bekleme süresi) ve etiket kısıtları, hangi herbisitlerin kullanılabileceğini doğrudan etkiliyor.

Bu dönemde ön çıkış herbisit uygulamaları için zamanın daraldığı; buna karşın yağış nedeniyle ön çıkış uygulaması yapılmayan veya etkinliği zayıflayan alanlarda bazı çıkış sonrası (postemergent) ürünlerin dikkatli şekilde değerlendirilebileceği aktarılıyor.

Çıkış sonrası uygulamalarda dikkat: Bitkiyle temas riski

MSU Extension, Aim, Rely ve Roundup gibi çıkış sonrası ürünlerin belirli koşullarda uygulanabildiğini; ancak yaban mersininde yeşil dokuya temasın zarar oluşturabileceğini vurguluyor. Özellikle yeşil kabuk, taze sürgün ve yaprakların bu tip uygulamalardan etkilenebileceği belirtiliyor.

Teması azaltmak için memelerin yönlendirilmesi, çalı diplerine doğrudan püskürtmeden kaçınılması ve bazı durumlarda elde noktasal uygulama gibi yöntemlerle daha kontrollü bir uygulama yapılması öneriliyor. Kaynak, bu dönemde taç (crown) bölgesindeki tomurcuklardan yeni sürgünlerin çıkmaya başladığını; bu yeni sürgünlerin söz konusu ürünlerle zarar görebileceğini de hatırlatıyor.

Kaynakta yer alan bazı PHI/etiket kısıtları (özet)

Haberde, bazı ürünlerde PHI bilgisinin etiketlerde net olduğu; bazılarında ise daha yoruma açık ifadeler bulunabildiği belirtiliyor. Aşağıdaki maddeler, kaynak metindeki örnek kısıtların özetlenmiş halidir (uygulama öncesi mutlaka güncel etiket kontrolü gerekir):

• Solicam (norflurazon): Hasattan 60 gün içinde uygulanmaması gerektiği belirtiliyor.
• Aim (carfentrazone): Kaynağa göre hasada kadar uygulama seçeneği bulunabiliyor.
• Rely (glufosinate): Hasattan 14 gün öncesine kadar uygulama bilgisi yer alıyor.
• Roundup (glyphosate): Hasattan 14 gün öncesine kadar uygulama bilgisi yer alıyor.
• Gramoxone (paraquat): Yeni sürgün/kamış oluşumu başlamadan önce uygulanması gerektiği not ediliyor.
• Princep (simazine): Meyve varken uygulamama uyarısı bulunuyor.
• Velpar (hexazinone) ve Chateau (flumioxazin): Tomurcuk patlaması öncesi uygulama vurgusu yer alıyor.

Not: Bu maddeler, kaynakta verilen örnek etiket kısıtlarının haber amaçlı özetidir; ülke/ürün ruhsatı ve etiket metinleri zamanla değişebileceğinden, uygulama kararı için yerel mevzuat ve güncel etiket esas alınmalıdır.

Sahada hızlı kontrol listesi

• Yoğun yağış sonrası, özellikle kumlu topraklarda ön çıkış uygulamalarının performansı düşebilir; tarla içi alçak bölgelerde birikim riski gözlenebilir.
• Hasada yaklaşırken PHI ve etiket kısıtları seçenekleri sınırlar; planlama buna göre yapılmalıdır.
• Çıkış sonrası uygulamalarda bitkiyle temas en kritik risklerden biridir; ekipman ayarı ve uygulama tekniği belirleyicidir.
• Yeni sürgünlerin çıktığı dönemde, taç bölgesine yakın uygulamalar ekstra dikkat gerektirir.
• Her ürün için güncel etiket ve yerel ruhsat durumu kontrol edilmeden uygulama yapılmamalıdır.

Kaynak metinde, çalışmanın kısmen MSU AgBioResearch tarafından desteklendiği bilgisi de yer alıyor.