AB ile ABD, tarım ve gıda ürünlerine uygulanan tarifeleri 5 yıl süreyle askıya almayı kararlaştırdı

ABD Ticaret Temsilcisi Katherine Tai, AB ve ABD arasında tarım-gıda tarifelerinin 11 Temmuz'dan itibaren beş yıl boyunca askıya alınması üzerinde mutabakata varıldığını açıkladı.

Özet

Avrupa Birliği ile Amerika Birleşik Devletleri, Airbus–Boeing kaynaklı ticaret ihtilafıyla bağlantılı karşılıklı tarife uygulamalarını 11 Temmuz'dan başlayarak beş yıl süreyle askıya alma konusunda anlaşmaya vardı. Karar, ABD Ticaret Temsilcisi Katherine Tai tarafından duyuruldu.

Anlaşmanın içeriği

Taraflar, tarifelerin askıya alınmasının süresini beş yıl olarak belirledi. ABD tarafı, uygulamanın devamı için Avrupa Birliği'nin uçak üreticilerine yönelik desteğinin anlaşma koşullarına uygun kalması gerektiğini vurguladı; aksi durumda askıya alma sonlandırılabilir.

Ayrıca iki taraf, büyük sivil havacılık üreticilerine hangi tür desteklerin kabul edilebilir olduğuna dair ortak bir çerçeve oluşturmak ve bu desteğin sınırlarını belirlemek üzere iş birliği başlatmayı kararlaştırdı.

Çin ve yatırım politikalarıyla ilgili koordinasyon

AB ile ABD, anlaşmada ayrıca Çin kaynaklı bazı havacılık yatırımları konusunda görüş ayrılıklarını aşma ve "pazar dışı" aktörlerin yatırımlarına karşı birlikte hareket etme taahhüdünde bulundular. Bu taahhüt, havacılık sektöründeki stratejik yatırımların izlenmesi ve değerlendirilmesine odaklanacak.

Ticaret ihtilafının geçmişi ve maddi boyutu

Airbus ile Boeing arasındaki anlaşmazlık, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) sürecinde 2004 yılında başlatıldı ve uzun süredir devam eden bir ihtilaf haline geldi. DTÖ, bazı devlet desteklerini hukuka aykırı buldu ve 2019'da ABD'ye AB menşeli ürünlere karşı misilleme yapma hakkı tanıdı; o dönemde verilen rakam yaklaşık 7,5 milyar ABD doları olarak belirtildi.

AB de 2020'de ABD menşeli ürünlere yönelik karşı tedbirler uyguladı; bu karşı tedbirlerin değeri yaklaşık 4 milyar ABD doları olarak aktarılmıştır.

Gıda ve tarım ihracatına etkileri

Taraflar arasında daha önce uygulanan yaptırımların İspanya kaynaklı gıda ve içecek sektöründe ciddi etkileri oldu: Kaynağa göre 113 ürün grubu, ABD'ye yapılan ihracat içinde önemli bir payı (yaklaşık %53,1) temsil ediyor. Söz konusu tarifelerin uygulandığı dönemde (Kasım 2019–Şubat 2021) ihracat seviyelerinin, tarifesiz önceki dönemle (Kasım 2017–Şubat 2019) karşılaştırıldığında düştüğü bildiriliyor.

Müzakere süreci ve zamanlama

Taraflar daha önce Mart 2021'de tarifeleri kısa süreliğine (dört aylık) askıya almış, bu süre 11 Temmuz'da sona erecek şekilde uzatılmıştı. Yeni anlaşma ise bu askıya almayı beş yıllık bir dönem için yeniden düzenliyor.

ABD duyurusu, o sırada Brüksel'de bulunan ABD Başkanı'nın AB Zirvesi'ne katılmasından hemen önce yapıldı; haberde Başkanın daha sonra Cenevre'de Rusya lideriyle görüşeceği de aktarılmıştır.

Temel maddeler

• Askıya alma süresi: 5 yıl, yürürlük başlangıcı: 11 Temmuz (kaynağa göre).
• ABD askıya almayı, AB'nin Airbus'a verdiği desteğin anlaşma koşullarıyla uyumlu kalmasına bağladı.
• Taraflar, büyük sivil havacılık üreticilerine ilişkin kabul edilebilir devlet desteklerini netleştirmeyi ve ortak bir değerlendirme mekanizması kurmayı kararlaştırdı.
• Havacılık yatırımları konusunda Çin kaynaklı girişimlere karşı koordinasyon sağlanması taahhüt edildi.
• Önceki misillemelerin büyüklüğü (kaynağa göre): ABD ~7,5 milyar USD; AB ~4,0 milyar USD.
• İspanya'nın etkilenen ürün grupları: 113 kategori; bu grupların ABD ihracatındaki payı yaklaşık %53,1 olarak rapor edildi.

Ne olacak şimdi? Taraflar teknik düzeyde desteklerin sınırlarını belirleyecek süreçleri başlatacak; uygulanacak mekanizmalar ve denetimler önümüzdeki dönemde netleşecek.