Fas'ta kırmızı meyve üretimi hızlandı: 9 bin hektara, sezonda ~197 bin tona ulaşıldı

Son yıllarda Fas'ta kırmızı meyve ekili alanı üç katına yakın büyüdü. 2020 sezonunda ülke üretimi ~197 bin tona ulaşırken yaklaşık 140 bin tonun ihracata yöneldiği bildiriliyor.

Fas'ın kırmızı meyve sektörü: Hızlı büyüme ve ihracat odaklı üretim

Fas'ta kırmızı meyve ekim alanları 2009'daki yaklaşık 3.035 hektardan, son iki yılda yaklaşık 9.000 hektara yükseldi. Artan alanlar üretimi de büyüttü; kaynak verilerine göre 2020 sezonu için sektörün toplam üretiminin yaklaşık 197.000 tona ulaştığı ve bunun yaklaşık 140.000 tonunun ihracata ayrıldığı aktarılıyor.

Sektörde çilek en geniş alan kaplayan ürün konumunda; kırmızı meyve alanlarının yaklaşık %40'ı çileğe ayrılmış durumda. Üretimde popülerliği artan ahududu ikinci sırada yer alıyor. Yaban mersini/cranesberry türlerinin ihracat değeri yüksek ve bu ürünlerin yaklaşık 40 ülkeye gönderildiği belirtiliyor.

İhracatta Avrupa Birliği en önemli pazar olarak öne çıkıyor: son iki yılın verilerine göre Fas kırmızı meyve ihracatının yaklaşık %90'ı AB pazarına yöneldi. Geriye kalan paylarda Asya pazarları %5, Körfez ülkeleri yaklaşık %1,5 ve Kuzey Amerika Serbest Ticaret anlaşması kapsamındaki ülkeler ile Afrika, Güney Amerika ve Orta-Doğu/Doğu Avrupa ülkelerinin toplamda yaklaşık %3,5 pay aldığı aktarılıyor.

Rekabet ve iklim kaynaklı zorluklara rağmen Faslı üreticiler kalite ve üretim geliştirme çabalarıyla yeni pazarlara giriş yaptı. Son on yılda üretimde yüzde bazında belirgin bir artış olduğu; bu sezon üretimin 10 yıl öncesine kıyasla yaklaşık %84 artış gösterdiği bildiriliyor (kaynak verisi olarak aktarılıyor).

Bu sezon özellikle yurt içi piyasa hareketleri ve fiyat dalgalanmaları öne çıktı: Avrupa pazarlarında fiyatlar, özellikle yaban mersininde, bu sezonda yaklaşık %25 geriledi. Bunun üzerine bazı üreticiler ihracatı azaltıp iç piyasaya yönelmeyi tercih etti. Sektör temsilcileri, fiyat baskısında İspanya'daki üretim artışının etkili olduğunu belirtiyor; buna rağmen Fas ürünleri İngiltere ve Kuzey Amerika'da pazar payı kazanmaya devam etti.

Fas Tarım ve Denizcilik Bakanı Aziz Akhannouch'un açıklamalarına göre kırmızı meyve sektörü istihdama ve dış gelire katkıda bulunuyor: Bakanlığın verilerine göre sektör yılda 10 milyondan fazla iş günü sağlıyor; bu istihdamın yarısı Rabat-Sale-Kénitra bölgesinde yoğunlaşıyor (bu bilgi bakanlık verisi olarak aktarılıyor).

Ekonomik boyutuyla değerlendirildiğinde, sektörden elde edilen yıllık gelirlerin yaklaşık 312 milyon dolar civarında olduğu ve ihracatın önemli bir gelir kaynağı oluşturduğu aktarılıyor. Sektörün üretimi ve dış talep sayesinde hem gelir hem de istihdam açısından ülke ekonomisine katkı sağladığı vurgulanıyor.

Öne çıkan veriler

• Ekim alanı: 2009 → ~3.035 ha; son iki yılda ~9.000 ha
• 2020 sezonu toplam üretim: ~197.000 ton (kaynak verisi)
• İhracata yönelen miktar: ~140.000 ton
• Çilek ekim alanı: kırmızı meyve alanlarının yaklaşık %40'ı
• İhracatın pazar dağılımı (son iki yıl için belirtilen oranlar): AB ~90%, Asya ~5%, Körfez ~1,5%, diğer bölgeler ~3,5%
• Avrupa fiyatlarında sezon içi düşüş (özellikle yaban mersininde): ~%25