Fas'ın taze çilek ihracatı 2025/26'da rekor düşüş gösterdi

Fas'ın taze çilek ihracatı Ekim 2025–Nisan 2026 döneminde keskin biçimde azalarak 8.700 tona geriledi; su, işgücü, iklim koşulları ve dış rekabet etkili oldu.

Fas'ın taze çilek ihracatı 2025/26'da rekor düşük düzeye indi

Ekim 2025–Nisan 2026 döneminde Fas'ın taze çilek ihracatı 8.700 ton olarak kaydedildi; bu, bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık yarı yarıya azalma anlamına geliyor ve dört sezonu kapsayan düşüş trendinin devam ettiğini gösteriyor.

Azalışın arkasındaki temel etkenler

Sektörde üretim maliyetleri ve pazardaki rekabet yapısı değişiyor. Mısır'da üretimin artması ve daha düşük fiyatlı meyve sunulması, Faslı üreticilerin kar marjlarını daralttı; bunun sonucu olarak bazı üreticiler çilek alanlarını farklı ürünlere kaydırıyor.

Su temini kısıtları da üretimi zorluyor. Çilek yüksek su gereksinimi olan bir ürün; süregelen kuraklık yer altı su seviyelerini düşürdü, kıyı bölgelerinde tuzlanma artışı görüldü ve bazı işletmeler maliyetleri yükselten tuz arıtma / desalinizasyon yatırımlarına yöneldi.

İşgücü kaynaklı baskılar sürüyor: mevsimlik işçilerin daha yüksek ücretli işlere (ör. İspanya) yönelmesi ve işgücünün bölünmesi (çilekten böğürtlen/çiftliklerde yabanmersini/ahududu hasadına kayma) hasat dönemlerinde personel bulunmasını zorlaştırıyor.

İklim ve afet etkileri

2025/26 sezonunda soğuk dalgaları, yüksek nem ve ani sıcaklık değişimleri olgunlaşmayı geciktirdi; bu durum Fas'ın Avrupa pazarına erken pencere döneminde taze meyve göndermesini engelledi. Ayrıca 2026 başındaki taşkınlar Gharb ve Loukkos bölgelerinde alçak araziler ile koruyucu tünelleri ve ürünlerin bir kısmını tahrip etti.

Pazarlardaki daralma

Fas'ın başlıca ihracat pazarlarında hacimler önemli oranda geriledi: Fransa'ya sevkiyatlarda %80'in üzerinde, Birleşik Krallık'a %44, İspanya'ya %54 düşüş bildirildi. Suudi Arabistan tek pozitif pazar olarak büyüme gösterdi ancak buradaki artış hacimsel olarak sınırlı kaldı.

Sektörde dönüşüm: taze yerine diğer ürünler

Yatırımlar giderek yaban mersini, böğürtlen ve avokado gibi ürünlere kayıyor; taze çilek yerine dondurulmuş IQF çilek üretimi öne çıkıyor. 2025'te ABD'ye yönelik dondurulmuş çilek ihracatında rekor bir hacim kaydedildi; bunun arkasında Meksika'dan gelen taze sevkiyatların düşüşü olduğu aktarılıyor.

Öne çıkan veriler

• İhracat (Ekim 2025–Nisan 2026): 8.700 ton (yıllık döneme göre ~%50 azalma).
• Fransa'ya sevkiyatlar %80'in üzerinde düşüş gösterdi.
• Birleşik Krallık ve İspanya pazarlarındaki düşüşler sırasıyla %44 ve %54 civarında gerçekleşti.
• Su kıtlığı, artan tuzlanma ve bazı üreticilerin desalinizasyon yatırımları maliyetleri yükseltti.
• İşgücü kaybı ve sezonluk işçilerin yurtdışına veya alternatif ürün hasadına yönelmesi üretimi etkiledi.
• Gharb ve Loukkos'ta 2026 başındaki taşkınlar tarımsal alanlara zarar verdi.
• Sektör genelinde taze çilekten IQF dondurulmuş ürüne ve diğer meyvelere yönelim gözleniyor.