Peru'da iklim şokları 2023'te agro-ihracatın değerinde 14 yıllık artış trendini durdurdu

2023 yazındaki olağandışı sıcaklıklar; yabanmersini, kuşkonmaz ve üzüm başta olmak üzere ihracata yönelik üretimde ciddi düşüşlere yol açtı. Bu dönemde tarım ihracatının değeri yıllık bazda geriledi.

İklim kaynaklı verim kaybı agro-ihracat değerini aşağı çekti

Peru'da 2023'te kaydedilen yüksek sıcaklıklar, ülkenin ihracata dönük tarımsal üretiminde belirgin bir zayıflama yarattı. Banka ve ekonomi enstitülerinin verilerine göre yaz aylarında bazı ürünlerde verim ve hasat takvimlerinde gecikme yaşandı; bu durum ihracat gelirlerinde düşüş olarak yansıdı.

Hangi ürünler etkilendi?

İhracata yönelen üretim toplam tarımsal faaliyetin yaklaşık yüzde 40'ını oluşturuyor ve Temmuz-Ağustos döneminde bu segment yıllık ortalama yaklaşık yüzde 10 düşüş kaydetti (IPE tahmini). Yabanmersini, sektör içindeki payı yüksek olan bir ürün; kaynağa göre söz konusu mevsimde üretim hacmi 2021–2022 ortalamalarına kıyasla yaklaşık %37 azaldı. Kuşkonmaz ve üzüm üretimleri sırasıyla yaklaşık %12 ve %16 geriledi. Buna karşın kahve üretimi, ekilen alan artışıyla Temmuz-Ağustos'ta ortalamaya göre %21 yükseldi.

Ekonomik kayıp ve bölgesel etkiler

Raporda meyve ihracatının değerinde Temmuz-Ağustos döneminde %14, sebzelerde ise %25 oranında düşüş olduğu; bunun meyve ihracatında 115 milyon ABD doları civarında, sebze tarafında ise yaklaşık 37 milyon ABD doları tutarında azalma anlamına geldiği aktarılıyor. Bu gelişmelerle birlikte tarımsal ihracat değerinin aynı dönemde %7 gerilediği; bunun son 14 yılın en büyük düşüşlerinden biri olduğu belirtiliyor (2020 hariç).

İstihdam ve bölgesel yansımalar

Agro-sanat sektörünün son yıllarda yıllık ortalama 35 bin civarında kayıtlı istihdam yarattığı; ancak bu yıl Temmuz-Ağustos döneminde modern tarımda kayıtlı işçi sayısının bir önceki yıla göre yaklaşık 26 bin azaldığı bildiriliyor. La Libertad, Lambayeque, Piura ve Ica gibi başlıca ihracat bölgelerinin tarımsal GSYH'sinin Temmuz-Ağustos'ta ortalama %16 daraldığı; Lambayeque'de gerilemenin daha sert (%48 civarı) olduğu kayıtlarda yer alıyor.

Riskler ve beklenti

Ulusal meteoroloji kurumu verilerine göre kıyı bölgelerde hava sıcaklıkları son 30 yıllık ortalamaların yaklaşık 3 °C üzerinde seyretti. Mango üreticileri derneği (Promango) kaynaklı bir beyana göre 2023–2024 kampanyasında mango üretiminde neredeyse %80'e varan düşüş yaşanabileceği iddia ediliyor (aktarılan iddia). 2024'teki toparlanma, yaz mevsiminde ortaya çıkabilecek El Niño etkisinin şiddeti ve hükümetin rekabet gücünü artıracak politikalarına bağlı olacak.

Öne çıkan veriler

• Tarım sektörü ilk yarıda yaklaşık %4,6 daralma gösterdi.
• İhracata yönelik üretim Temmuz-Ağustos'ta yıllık ortalama ~%10 geriledi (IPE).
• Yabanmersini hacmi Temmuz-Ağustos'ta 2021–2022 ortalamasına göre yaklaşık %37 düşük.
• Meyve ihracat değeri %14, sebze ihracatı %25 azaldı; toplam tarımsal ihracat değeri %7 geriledi.
• Modern tarım Temmuz-Ağustos'ta yaklaşık 26 bin kayıtlı işçi kaybetti.

Ne anlama geliyor? Kısa vadede iklim kaynaklı verim düşüşleri ihracat gelirlerini, üretici gelirlerini ve bölgesel istihdamı baskılayabilir. 2024'te toparlanma büyük ölçüde mevsim koşullarına ve sektör destek politikalarına bağlı olacak.