Şili (Ñuble): Kiraz ve yabanmersini üreticileri 'unutulacak bir sezon' diyor

Ñuble bölgesindeki kiraz ve yabanmersini yetiştiricileri, 2022 sezonunu lojistik darboğazlar, konteyner sıkıntısı ve artan maliyetler nedeniyle mali açıdan başarısız bir yıl olarak değerlendiriyor.

Ñuble'de üreticiler sezonu 'unutulacak' diye nitelendiriyor

Şili'nin Ñuble bölgesinde kiraz ve taze/yaban mersini üreticileri, 2022 sezonunun son 30 yılın en kötü yıllarından biri olduğunu bildiriyor. Üreticiler; konteyner eksikliği, limanlardaki tıkanıklık, deniz yolunda ve varış limanlarında uzun gecikmeler ile artan navlun maliyetlerinin ürünün hasar görmesine ve fiyatların düşmesine yol açtığını aktarıyor.

Lojistik problemlerin meyvenin kalitesini olumsuz etkilediği; bazı partilerin çürüdüğü, bir kısmının da Çin Yeni Yılı sonrası düştüğü düşük fiyatlarla değer bulduğu ifade ediliyor. Üreticiler, alacakların netleştiği muhasabalardan sonra kâr/zarar durumunu görmeyi bekliyor.

Fiyat ve maliyet verileri

Yerel üretici liderleri sezonda taze yabanmersininde fiyatların önceki sezona kıyasla belirgin düştüğünü aktarıyor. Bir önceki sezonda 2,7–2,8 USD/kg civarında olan taze yabanmersini fiyatlarının bu sezonda çoğunlukla 1,5–1,6 USD/kg aralığına gerilediği; zaman zaman 2 USD'ye ulaşabildiği bildirildi. Üretim maliyetinin ise yaklaşık 1,3–1,4 USD/kg olduğu belirtiliyor.

Kirazda da geçen yıl sahte bir haber nedeniyle fiyatların baskılandığı; o dönemde ortalama 1,5 USD/kg alındığı ve bu sezonda fiyatların daha da düşük olabileceği aktarılıyor.

Lojistik gecikmeler ve etkileri

Güçlü lojistik aksamalar rapor edildi: hızlı gemi denilen hatlarda seyahatlerin normalde 22–25 gün sürmesi gerekirken 30–40 güne, bazı hatlarda 30 gün olması gereken süreçlerin 50 güne çıktığı; Panama Kanalı'nda gemilerin 10–15 gün beklediği örnekleri verildi. Çin'deki gümrük kontrollerinin de alınan bilgiye göre 4 gün yerine 20–25 güne uzadığı belirtiliyor.

Bu tür gecikmeler nedeniyle bazı kiraz sevkiyatlarının Çin Yeni Yılı öncesine yetişmediği; örneğin yaklaşık 4 konteynerin hedef pazara zamanında ulaşmadığı ifade edildi. Uzun yolculuklar özellikle taze ürünlerde kalite kaybına, mantar ve yumuşama gibi bozulmalara yol açtı.

Donmuş ürün tercihi ve piyasadaki sonuçları

Bazı üreticiler, kaybı azaltmak için ürünü donuk (frozen) pazara yönlendirdi. Ancak bu tercih arzı artırıp donuk pazar fiyatlarını geriletti; gelen aktarımlara göre konvansiyonel donuk yabanmersini fiyatı yaklaşık 1,1 USD/kg iken arz arttığında 0,9 USD/kg seviyelerine düştü. Hasat maliyeti (işçilik) için yaklaşık 1 USD/kg örnek verildi; organik donuk ürünlerin bazı bölgelerde nispeten daha iyi fiyat aldığı bildirildi.

Yeni yatırımlar ve sektörel risk algısı

Üretici temsilcileri yeni bahçe yatırımlarına temkinli yaklaşıyor. Ñuble'de kiraz sektörü üst üste yaşanan olumsuzluklar (pandemi dönemindeki ilk sıkıntılar, geçen yılki itibar/sahte haber etkisi, bu yılki lojistik kriz) nedeniyle yatırım riskini yüksek görüyor. Ayrıca su krizi, yeni Su Kanunu düzenlemeleri ve ülke içindeki anayasa sürecine ilişkin belirsizlikler yatırımcıların kararlarını etkileyen diğer faktörler olarak öne çıkıyor.

Alınan dersler ve öneriler

Yerel yetkililer ve sivil toplum temsilcileri, ihracat önceliğinin sağlanması için limanlarla iletişimin güçlendirilmesi, pazar çeşitlendirmesi ve üreticilerin doğrudan ihracata yönelmesi gerektiğini vurguluyor. Çin pazarı öncelikli olmakla birlikte, ABD, Avrupa ve Güneydoğu Asya'nın alternatif pazar olarak değerlendirilebileceği, ihracat zamanlamasının (ör. Çin Yeni Yılı öncesi varış) fiyat üzerinde belirleyici olduğu hatırlatılıyor.

Öne çıkan maddeler

• Lojistik sorunlar (konteyner eksikliği, liman tıkanıklığı, uzun deniz yolculukları) ürün kalitesini düşürdü ve fiyatları baskıladı.
• Taze yabanmersini fiyatları bir önceki sezona göre belirgin düştü; üretim maliyetleri çoğu durumda fiyatların üzerinde kaldı.
• Donuk ürünlere yönelim arzı artırdı; donuk fiyatlarında düşüş gözlendi.
• Su kaynakları, yeni düzenlemeler ve anayasa sürecindeki belirsizlikler yatırım kararlarını etkiliyor.
• Pazar çeşitlendirmesi ve üreticilerin ihracata doğrudan katılımı çözüm önerileri arasında yer alıyor.

Bu haber, Ñuble bölgesi üretici temsilcileri ve sektör kuruluşlarının aktardığı değerlendirmelere dayanmaktadır; kesin alım/ödeme rakamları üretici tasdiklerine göre netleşecektir.